Θεσσαλονίκη: Γραφολογική έρευνα έδειξε ποιος είναι ο θρυλικός αγιογράφος Πανσέληνος

Η δικηγόρος – γραφολόγος, Χριστίνα Σωτηράκογλου ταυτοποίησε ότι ο Ιωάννης Αστραπάς είναι ο Πανσέληνος οι αγιογραφίες του οποίου κοσμούν το Πρωτάτο του Αγίου Όρους.

Μια επισταμένη γραφολογική μελέτη που διενήργησε η Θεσσαλονικιά δικηγόρος- ειδική δικαστική γραφολόγος, Χριστίνα Σωτηράκογλου δείχνει με περισσή βεβαιότητα ότι ο Ιωάννης Αστραπάς είναι ο θρυλικός Πανσέληνος που υπήρξε ο σημαντικότερος αγιογράφος της μακεδονικής σχολής και από τους σπουδαιότερους της παλαιολόγειας αναγέννησης.

«Από το 1890 υπάρχει στην επιστήμη η αμφισβήτηση εάν ο Πανσέληνος αυτός ο σπουδαίος υπήρξε ή είναι ένας θρύλος. Και ποιος είναι ο Πανσέληνος; Γιατί ξέρουμε ότι το όνομα Πανσέληνος είναι ψευδώνυμο και οι ζωγραφιές του είναι τεράστιου κάλλους, καλλιτεχνικής και αγιογραφικής αξίας» είπε στο thestival.gr η κα Σωτηράκογλου.

Κάποια στιγμή όπως περιγράφει η γραφολόγος βρίσκεται στη Βενετία ένα πανέμορφο χειρόγραφο «που μία καθηγήτρια του Χάρβαρντ λέει στο διδακτορικό της ότι έχει γράψει κάποιες σελίδες του ο Ιωάννης Αστραπάς».

Όπως αναφέρει στο thestival.gr η κα Σωτηράκογλου ο μοναχός Κοσμάς ο Σιμωνοπετρίτης έχει κάνει μια ιστορική έρευνα και βρίσκει στοιχεία που συνδέουν τον Ιωάννη Αστραπά με τον Πανσέληνο. «Ήταν μια αναφορά δηλαδή στο έργο του Δημητρίου Τρικλινίου και κάνει ο μοναχός τη μελέτη και λέει ότι ο Πανσέληνος είναι ο Ιωάννης Αστραπάς, της οικογένειας των Αστραπάδων που ήταν ζωγράφοι στη Θεσσαλονίκη και οι οποίοι αγιογράφησαν και στο Άγιο Όρος και στα Βαλκάνια» τόνισε προσθέτοντας όμως ότι σε αυτό το συμπέρασμα του μοναχού δεν υπήρχε η πειραματική επιβεβαίωση παρά μόνο η ιστορική.

Τον Δεκέμβριο του 2023 ο μοναχός Κοσμάς ο Σιμωνοπετρίτης που εδώ και χρόνια ερευνά το θέμα ζήτησε τη βοήθεια της κ. Σωτηράκογλου στέλνοντας της ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό προκειμένου μέσα από την επιστήμη της γραφολογίας να εξετάσει και να πιστοποιήσει εάν ο Ιωάννης Αστραπάς ήταν ο Πανσέληνος ή όχι.

Η γραφολόγος άρχισε να εξετάζει το πλούσιο υλικό που έχει φτάσει στα χέρια της και μεθοδικά προχωρά στην έρευνα των στοιχείων, την οποία ολοκλήρωσε τον περασμένο Αύγουστο. Τελικά, μετά από κοπιώδη έρευνα φως στην έρευνα της έδωσε ένα γράμμα.

«Μετά από μεγάλη έρευνα βλέπω το γράμμα Φ και καταλήγω ότι η γραφή του συγγράμματος που υπάρχει στη Βενετία που η Merih Danalı Cantarella στη διατριβή της λέει ότι το έχει γράψει ο Αστραπάς είναι ίδιο με την γραφή ορισμένων τοιχογραφιών του Πρωτάτου του Αγίου Όρους. Άρα αυτός που έγραψε το χειρόγραφο αγιογράφησε ή έγραψε εν πάσει περίπτωση τα ονόματα των Αγίων στο Πρωτάτο» τόνισε η κα Σωτηράκογλου.

Στη μελέτη της- η οποία θα παρουσιαστεί αύριο Σάββατο 7 Δεκεμβρίου στην Αγιορειτική Εστία– η γραφολόγος επισημαίνει ότι το γράμμα Φ ήταν το κλειδί για την ταυτοποίηση τονίζοντας την εξαιρετικά ξεχωριστή χάραξη.

«Το γράμμα κλειδί για την ταυτοποίηση των γραφών είναι το «φ», γράμμα idiom, με εξαιρετικά ξεχωριστή χάραξη. Η παρατήρηση του γράμματος αυτού άνοιξε το δρόμο για την λύση του προβλήματος. Η αγιογραφία της «Ψηλάφησης», ο «Άγιος Στέφανος», ο «Άγιος Φίλιππος» και ειδικά ο «Χριστός εν ετέρα μορφή», δίνουν την απάντηση σχετικά με την παρουσία του Ιωάννη Αστραπά στο Πρωτάτο. Στις τοιχογραφίες αυτές χαράσσεται η ιδιωματική γραφική έκφραση του «φ», με αμιγώς προσωπικό μοντέλο, που δημιουργεί πεπλατυσμένο στρογγυλό, που ιδιωματικά εκτείνεται κατά μήκος και όχι καθ᾽ ύψος και δημιουργεί «ευθεία» κάτω γραμμή. Η μορφή του στρογγυλού είναι οριακά γωνιώδης στα άνω. Το στρογγυλό τοποθετείται χαμηλά, πλησίον της βασικής γραμμής και η απόληξη της καθέτου, μετά το στρογγυλό είναι κοντή. Ιδιαιτέρως ιδιωματική και χαρακτηριστική είναι η γωνιώδης μορφή του στρογγυλού στα άνω. Πανομοιότυπη χάραξη του γράμματος απαντάται και στις γνήσιες γραφές του Ιωάννη Αστραπά, π.χ. στις λέξεις διαφθήρων, φθοράν, ἐνεφανίσθη, προφήταις, φ(ῶ)ς, πυρίμορφος, ἀναστραφεὶς, ἐνεφάνει, νεφέλαι, σοφία κλπ. Σημειώνεται ότι συνήθως οι ιδιωματισμοί απαντώνται στις μορφές των γραμμάτων, που δεν παρουσιάζονται συχνά στο κείμενο.

Ειδικά η «τριγωνική» μορφή του στρογγυλού «φ», αποτελεί λεπτομέρεια ενδεικτική της ιδιοσυγκρασίας, που είναι πολύ προσωπική και χαρακτηρίζει τον Ιωάννη Αστραπά, αναπαράγεται πιστά στις γραφές του, είναι αμιγώς προσωπικού χαρακτήρα και δεν μπορεί να απομιμηθεί» αναφέρει μεταξύ άλλων η γραφολόγος.

Πέραν όμως του γράμματος «Φ» η επιστημονική γραφολογική έρευνα βρήκε ταύτιση στο τρόπο γραψίματος και σε άλλα γράμματα όπως στο «Τ», στο «Ψ», στο «Ρ», στο «Ε», στο «Υ» κλπ.

Συμπερασματικά η γραφολόγος στη μελέτη της αναφέρει ότι «από τη μελέτη των αγιογραφιών του Πρωτάτου και τη συγκριτική αντιπαραβολή τους με τις γραφές του Μαρκιανού Κώδικα εξάγεται το συμπέρασμα ότι οι γραφές ορισμένων τοιχογραφιών του Πρωτάτου (λ.χ. «ψηλάφηση», «ο Χριστός εν ετέρα μορφή», «Άγιος Κωνσταντίνος», «Άγιος Φίλιππος» κλπ.) ταυτοποιούνται κατά υψηλή πιθανολόγηση με τις γραφές του χαράκτη του Μαρκιανού Κώδικα, ήτοι τον Ιωάννη Αστραπά. Οι ομοιότητες στα ασυνείδητα γραφολογικά σημεία, όπως παραπάνω αναλύθηκαν, μπορούν να χαρακτηριστούν μόνο ως γραφολογικά ευρήματα που καταδεικνύουν την κοινή προέλευση των γραφών».

«Είναι ο ίδιος, ο Ιωάννης Αστραπάς είναι ο Πανσέληνος» κατέληξε η κα Σωτηράκογλου.