Διαθήκες και κληρονομιές: Τι αλλάζει, πότε θα απαιτείται έλεγχος από γραφολόγο

Μια σειρά σημαντικών μεταρρυθμίσεων στο κληρονομικό δίκαιο και ειδικότερα στον τρόπο σύνταξης και δημοσίευσης των διαθηκών παρουσίασε στο ΕΡΤnews η συμβολαιογράφος και πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθηνών, Ελένη Κοντογιώργου, στο πλαίσιο των αλλαγών που προωθούνται έπειτα από πολύχρονη επεξεργασία.

Όπως διευκρινίστηκε, οι ιδιόχειρες διαθήκες δεν καταργούνται, όπως είχε κατά καιρούς ακουστεί. Παραμένουν σε ισχύ, υπό την προϋπόθεση ότι είναι γραμμένες εξ ολοκλήρου με το χέρι του διαθέτη, φέρουν σαφή ημερομηνία και υπογραφή, και μπορούν να παραδίδονται είτε σε έμπιστο πρόσωπο είτε σε συμβολαιογράφο, ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος απώλειας ή καταστροφής τους.

Πότε απαιτείται γραφολογικός έλεγχος

Για την εγκυρότητα της διαθήκης, προβλέπονται διαφοροποιήσεις ανάλογα με τους δικαιούχους:

• Εάν οι κληρονόμοι είναι σύζυγος ή παιδιά (πρώτου βαθμού συγγένεια), δεν απαιτείται γραφολογική εξέταση.
• Εάν οι τιμώμενοι είναι πέραν πρώτου βαθμού συγγένειας, τότε μπορεί να απαιτηθεί εξέταση από πραγματογνώμονα γραφολόγο για την επιβεβαίωση της γνησιότητας.

Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι σε περίπτωση που μια ιδιόχειρη διαθήκη δεν δημοσιευθεί εντός δύο ετών από τον θάνατο του διαθέτη, τότε καθίσταται υποχρεωτικός ο γραφολογικός έλεγχος, ανεξαρτήτως βαθμού συγγένειας των κληρονόμων.

Ο ρόλος του συμβολαιογράφου και η ταχύτερη διαδικασία

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία δημοσίευσης των διαθηκών. Από τη μεταρρύθμιση και εφεξής, αρμόδιος για τη δημοσίευση δεν θα είναι το δικαστήριο αλλά ο συμβολαιογράφος, γεγονός που αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες.

Η δημοσίευση θα γίνεται άμεσα μετά τον θάνατο, με την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου και χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, όπως ορίζει ο νόμος.

Σύμφωνα με τη συμβολαιογράφο, η αλλαγή αυτή αναμένεται να λύσει ένα χρόνιο πρόβλημα καθυστερήσεων που επηρέαζε χιλιάδες οικογένειες, καθώς μέχρι σήμερα η διαδικασία μπορούσε να διαρκέσει ακόμη και χρόνια.

Τι ισχύει για την αποδοχή κληρονομιάς και τη φορολογία

Η αποδοχή κληρονομιάς δεν απαιτείται να γίνει άμεσα και μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο, ανάλογα με τις ανάγκες των κληρονόμων, για λόγους που σχετίζονται και με την καταγραφή στο Κτηματολόγιο ή το υποθηκοφυλακείο.

Ωστόσο, παραμένει σε ισχύ η υποχρέωση για υποβολή δήλωσης φόρου κληρονομιάς εντός έξι μηνών από τον θάνατο.

Μια μεταρρύθμιση σε εξέλιξη

Η νέα ρύθμιση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, η οποία – όπως τονίστηκε – έρχεται να εκσυγχρονίσει διαδικασίες δεκαετιών, με στόχο την ταχύτερη και ασφαλέστερη διεκπεραίωση των κληρονομικών υποθέσεων.