Τι είναι η φυσικοθεραπεία και πώς να επιλέξω τον κατάλληλο φυσικοθεραπευτή;

Πάρα πολλές φορές τυχαίνει να πονάμε ή να μη μπορούμε να κινηθούμε ώστε να συνεχίσουμε τις δραστηριότητές μας ή θέλουμε προληπτικά να προλάβουμε δυσάρεστες εξελίξεις στην κινητική μας συμπεριφορά.

Πώς μπορούμε να το πετύχουμε αυτό;

Η απάντηση είναι με τη φυσικοθεραπευτική παρέμβαση και τον κατάλληλο φυσικοθεραπευτή. Ναι αλλά ποιος είναι σε κάθε περίπτωση και για τη δική μας ανάγκη ο κατάλληλος; Ας δούμε λοιπόν τι είναι η φυσικοθεραπεία και πώς μπορούμε να κάνουμε τη σωστή επιλογή ανάλογα με το πρόβλημα μας.

Τι είναι η φυσικοθεραπεία;

Η φυσικοθεραπεία ή φυσιοθεραπεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τον άνθρωπο και τη λειτουργία του, ως ολότητα. Είναι δηλαδή η επιστήμη που μας βοηθά να κινούμαστε χωρίς πόνο και να δραστηριοποιούμαστε όσο το δυνατόν πιο φυσιολογικά.

Όταν κάποιος πονά ή δυσκολεύεται να κινηθεί εξαιτίας κάποιας πάθησης ή επέμβασης ή κάποιου τραυματισμού θα απευθυνθεί σε έναν εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή. Ο εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής είναι αυτός που θα βοηθήσει, όποιον έχει κάποιο έλλειμμα ή πόνο, να επανέλθει όσον το δυνατόν γρηγορότερα και πιο αποτελεσματικά, με τα κατάλληλα μέσα και την εξειδικευμένη γνώση.

Πώς βοηθά η φυσικοθεραπεία στον πόνο;

Ο πόνος μπορεί να αποτελέσει ένα σύμπτωμα που θα μας κρατήσει μακριά από τη δραστηριότητα στην καθημερινή μας ζωή. Αυτό επίσης μας αποξενώνει ή και μας οδηγεί σε μία λανθάνουσα μη λειτουργική κατάσταση. Η σύσταση παλιά ήταν ακινησία και “ξεκούραση”. Είναι όμως σωστό να μην κινούμαστε; 

Η ακινησία, παλιά τακτική για τον πόνο, τελικά έφερνε το αντίθετο αποτέλεσμα και ο ασθενής αισθανόταν όλο και χειρότερα. Μαζί με την ακινησία ερχόταν και η απομόνωση από το κοινωνικό περιβάλλον, και η κακή ψυχική διάθεση. Σε κάθε περίπτωση αυτό μπορεί να οδηγούσε σε μόνιμη βλάβη (χρόνιο πρόβλημα) ή αναπηρία. Αυτό σήμερα, γνωρίζοντας το τι σημαίνει κίνηση, δεν το θέλουμε και συστήνουμε το ακριβώς αντίθετο.

Σήμερα γνωρίζουμε πια ότι η κίνηση είναι η θεραπεία για το σώμα αλλά και τον εγκέφαλο. Η φυσικοθεραπεία βοηθά στην αποτελεσματική αποκατάσταση της κίνησης, της δύναμης και κατ’ επέκταση της ευεξίας και της ψυχικής υγείας του ασθενή. Είναι η ζωοποιός δύναμη της ανθρώπινης υπόστασης και χωρίς κίνηση το σώμα “αρρωσταίνει”.

Πότε χρειάζομαι τη φυσικοθεραπεία;

Η φυσικοθεραπεία αποκαθιστά τους περιορισμούς του σώματος εξαιτίας κάποιας επέμβασης, κάποιου τραυματισμού και του πόνου εξαιτίας κάποιας δυσλειτουργίας του σώματος ή κάποιας πάθησης.

Όταν η υγεία μας δεν είναι καλή επηρεάζει και τη λειτουργία του σώματος. Το σώμα αλλάζει τη στάση του με αποτέλεσμα να αλλάζει όλη η στατική του ατόμου και η λειτουργία των σπλάχνων και των χημικών αντιδράσεων. Μια πάθηση, ένας τραυματισμός ή μία επέμβαση επίσης επηρεάζουν το πώς κινούμαστε και φυσικά επιφέρουν πόνο ή δυσλειτουργία στο σώμα. Η επίσκεψη στον εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή επιβάλλεται για την κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση και αποκατάσταση.

Εκτός όμως από την αποκατάσταση, υπάρχει και η πρόληψη που είναι εξίσου σημαντική. Ο εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής θα βοηθήσει τον ασθενή ή τον αθλητή ή το παιδί να μην  πονάει, να μην έχει υποτροπή στη λειτουργική του αποκατάσταση ή να μην έχει δυσκολία στην κίνηση, αντίστοιχα. 

Η κίνηση, η φυσική δραστηριότητα, η λειτουργία, η δύναμη και η ευεξία του καθένα από εμάς εξαρτάται από την σωστή σωματική μας δράση. Όταν το σώμα μας δεν κινείται σωστά βιώνουμε πόνο, μυϊκές κράμπες, δυσλειτουργία των οργάνων μας, κακή στάση, κακό συντονισμό, απέχουμε από την εργασία και την κοινωνική ζωή και έχουμε άσχημη ψυχολογική διάθεση.

Χωρίς την κίνηση δεν λειτουργούμε. Εξάλλου το ρητό “νους υγιής εν σώματι υγιή” τα εξηγεί όλα σε μία και μόνη φράση. Η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση, η αποκατάσταση αλλά και η πρόληψη είναι η απάντηση στο πρόβλημα της κακής λειτουργίας αλλά και του πόνου σε κάθε περίπτωση.

Ποιος χρειάζεται τη φυσικοθεραπεία;

Η φυσικοθεραπεία γενικά απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες από τη νεογνική και τη βρεφική ηλικία  μέχρι τη γηραιά ενήλικη ζωή. Απευθύνεται σε κάθε έναν από εμάς που πονά, δεν περπατά σωστά ή καθόλου, ή έχει κάποιο ορθοπεδικό ή νευρολογικό πρόβλημα και επίσης σε κάθε αθλητή.

Προλαμβάνει, αποκαθιστά και αντιμετωπίζει κάθε δυσλειτουργία σε:

• Τραυματισμούς, όπως π.χ. σε αθλητές, ατυχήματα κ.ά.
• Μετεγχειρητικές καταστάσεις, όπως σε ορθοπεδικές, νευροχειρουργικές, καρδιακές κ.ά. επεμβάσεις
• Μυϊκούς σπασμούς
• Πόνους λόγο κακής στάσης του σώματος όπως αυχεναλγία, οσφυαλγία, ισχιαλγία κ.ά.
• Αρθρικούς πόνους και μυοσκελετικά προβλήματα της μέσης και ώριμης ηλικίας
• Νευρολογικά περιστατικά όπως εγκεφαλικό επεισόδιο, άνοια, Parkinson, Alzheimer κ.ά.
• Παιδιατρικά περιστατικά όπως Εγκεφαλική παράλυση, Πρώρα Νεογνά, ΔΕΠΥ, Αυτισμός, Σκολίωση, Μυοπάθεια κ.ά.

Ποιες είναι οι φυσικοθεραπευτικές πράξεις;

Η φυσικοθεραπεία ως επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς. Παλιά υπήρχαν λιγότερες μέθοδοι και λιγότερα εργαλεία στα χέρια μας για την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση της όποιας κινητικής απόκλισης ενός ανθρώπου.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι το σώμα λειτουργεί ως ολότητα και ότι όταν πονάς σε ένα σημείο του σώματος σου αυτό επηρεάζει την όλη κινητική σου συμπεριφορά. Είμαστε πλέον γνώστες του τι σημαίνει πόνος, απόκλιση στην κινητική δράση, αποκατάσταση του ελλείμματος και πρόληψη τυχόν υποτροπής.

Η αποκατάσταση είναι σημαντική σε κάθε περίπτωση κινητικής απόκλισης για οποιοδήποτε λόγο και αν συμβαίνει. Υπάρχουν εξειδικευμένες μέθοδοι για κάθε περίπτωση και φυσικά εξειδικευμένα φυσικά μέσα και μηχανήματα τα οποία ανάλογα με το πρόβλημα δίνουν και την σωστή λύση.

Έτσι ενδεικτικά θα αναφέρουμε ότι ο νευρολογικός ασθενής χρειάζεται διαφορετικού τύπου παρέμβαση π.χ. NDT, SI, CIMT, VMT, CST κ.ά. από τον ορθοπεδικό ασθενή π.χ. OMT, Clinical Pilates, VMT, CST, Tape therapy, υπέρηχο, Laser κ.ά. και τον μετεγχειρητικό ασθενή π.χ. κινησιοθεραπεία, αναπνευστική φυσικοθεραπεία, κ.ά. ή τον αθλητή.

Είναι όμως όλοι οι φυσικοθεραπευτές ίδιοι; Είναι όλοι εξειδικευμένοι και ταυτόχρονα ικανοί όλοι να αντιμετωπίσουν τα ίδια περιστατικά με τον ίδιο τρόπο; Η απάντηση είναι όχι. Δεν είμαστε όλοι ίδιοι και δεν πρέπει να πιστέψει κάποιος ότι μπορεί όλοι να γνωρίζουμε άριστα όλους τους τομείς της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης. Ας δούμε λοιπόν πώς και γιατί πρέπει να επιλέξω τον κατάλληλο φυσικοθεραπευτή για το δικό μου μοναδικό πρόβλημα.

Πώς να επιλέξω τον κατάλληλο φυσικοθεραπευτή για το πρόβλημα μου;

Η φυσικοθεραπεία ανήκει στην πρωτοβάθμια υγειονομική υπηρεσία υγείας. Επομένως διαπραγματεύεται ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ψυχικής και σωματικής υγείας σας την κίνηση και τον πόνο.

Εξειδίκευση.

Σήμερα ο φυσικοθεραπευτής είναι ικανός να διαγνώσει και να καταγράψει την αιτία, τη συνθήκη ή το γιατί υπάρχει απόκλιση στην κίνηση του ασθενή. Αυτό σημαίνει ότι όπως σε κάθε άλλη ιατρική περίθαλψη, υπάρχει η εξειδίκευση και η άριστη γνώση του εξατομικευμένου προβλήματος για τον συγκεκριμένο κάθε φορά ασθενή.

Η σωστή διάγνωση θα βοηθήσει στη σωστή επιλογή του τρόπου παρέμβασης και του κατάλληλου προγράμματος αποκατάστασης. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Ο εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής γνωρίζει πολύ καλά το αντικείμενο του. Έχοντας αυτή τη γνώση παίρνει λιγότερο χρόνο στην ανακάλυψη της πηγής του προβλήματος και άρα στην αποτελεσματική εύρεση της λύσης του.

Αποτελεσματικότητα.

Αποτελεσματική θεραπεία σημαίνει να γνωρίζω άμεσα και στοχευμένα τον τρόπο αντιμετώπισης της συγκεκριμένης παθολογίας του ασθενή μου. Άρα αυτό μου επιτρέπει να θέτω επιτεύξιμους και ρεαλιστικούς στόχους κάθε φορά. Η θεραπεία πρέπει επίσης να έχει ροή και να εξελίσσεται. Να βοηθά στην αποκατάσταση της υπάρχουσας απόκλισης αλλά και να προλαμβάνει τυχόν νέες αλλαγές στην κινητική εξέλιξη.  Τι σημαίνει στην πράξη αυτό;  

Η Επιτυχία του θεραπευτικού προγράμματος εξαρτάται από τις γνώσεις μας  αλλά και τον τρόπο της οργάνωσης αυτού του θεραπευτικού πλάνου. Η θεραπεία μου είναι αποτελεσματική όταν σε άμεσο χρόνο δείχνει τον τρόπο να βρεθεί η πηγή του προβλήματος δίνοντας έτσι άμεσα και τη λύση.

Η αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής παρέμβασης φαίνεται αν κάθε φορά ο ασθενής στο τέλος της είναι σε καλύτερη κατάσταση και πιο λειτουργικός. Έτσι, δεν θα χρειαστούν πολλαπλές και χρονοβόρες συνεδρίες για την αποκατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι γλιτώνουμε χρόνο και χρήμα αλλά το σημαντικότερο έχουμε πλήρη  και αποτελεσματική αποκατάσταση της υγείας του ασθενή μας.

Αναγνώριση του κυρίαρχου προβλήματος.

Η σωστή οργάνωση του θεραπευτικού μας πλάνου πάντα έχει ως βάση το ιστορικό του ασθενή μας και τη λεπτομερή καταγραφή των ελλειμμάτων του στην κινητική δράση. Με αυτό τον τρόπο, στοχεύω στην σωστή διάγνωση του κυρίαρχου προβλήματος. Τι είναι το κυρίαρχο πρόβλημα; Κυρίαρχο είναι αυτό το έλλειμμα που κυριαρχεί απέναντι στα υπόλοιπα και που ευθύνεται κατά κύριο λόγο στη μη φυσιολογική κινητική δράση ή που έχει ως αποτέλεσμα τον πόνο, την αστάθεια, τη λάθος στάση, κλπ.

Πολλές φορές ο ασθενής πονάει στην περιοχή της μέσης και πιστεύει ότι ευθύνεται ο μυς ή το νεύρο ή η άρθρωση στην περιοχή του πόνου. Τι ισχύει όμως; Ποιο είναι αυτό που πραγματικά ευθύνεται και είναι η αρχική αιτία που δημιούργησε το πρόβλημα; Εδώ πρέπει να γίνει σωστή αξιολόγηση και διάγνωση ώστε να υπάρξει και η ανάλογη επιτυχία στο θεραπευτικό πρόγραμμα, διαφορετικά τα αποτελέσματα εκτός του ότι θα είναι χρονοβόρα θα είναι και φτωχά.

Εμπνέει εμπιστοσύνη.

Η εμπιστοσύνη του ασθενή δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται από την επαφή μας μαζί του. Ο καθένας έχει κάποιες απαιτήσεις από τον γιατρό ή το φυσικοθεραπευτή που θα παρέμβει στο σώμα του και θα αλλάξει την κινητική και κατ’ επέκταση και τη συναισθηματική του κατάσταση.

 Οφείλουμε λοιπόν ως επαγγελματίες υγείας να είμαστε πολύ κοντά στον ασθενή μας ώστε να του παρέχουμε την ασφάλεια που χρειάζεται δίνοντας τις απαντήσεις στα ερωτήματα του και εξηγώντας κάθε φορά απλά και κατανοητά το πώς έχει η κατάσταση του και το πώς θα προχωρήσουμε.

Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει τα πάντα καθώς η αποκατάσταση αφορά τον ίδιο και πρέπει να είναι γνώστης του κάθε βήματος της εξελικτικής του πορείας. Είναι ένα μονοπάτι που περπατάμε μαζί και όχι απέναντι ο ένας στον άλλο.

Εμπειρία.

Η εμπειρία είναι φυσικά ένα ακόμη πολύ σημαντικό στοιχείο στο οποίο πρέπει να εστιάσουμε για την καταλληλόλητα του φυσικοθεραπευτή μας. Τι σημαίνει εμπειρία όμως; Εμπειρία είναι η γνώση που αποκτάται μέσα από βιώματα. Όσο περισσότερα “ίδια” περιστατικά αναλαμβάνει κάποιος, δίνοντας λύση με επιτυχία, τόσο μεγαλύτερη εμπειρία αποκτά σε τέτοια παρόμοια προβλήματα.

Έτσι η εξειδικευμένη παροχή προγραμμάτων αποκατάστασης, σε ασθενείς με παρόμοιο πρόβλημα, για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι εμπειρία. Η εμπειρία είναι απαραίτητη για τη σωστή και οργανωμένη παρέμβαση ενός αποτελεσματικού προγράμματος αποκατάστασης. Όταν υπάρχει εμπειρία τα λάθη είναι πολύ λιγότερα και η επιτυχία πιο σίγουρη.

Ακολουθεί τις επιστημονικές εξελίξεις.

Η φυσικοθεραπεία ανήκει στα επαγγέλματα υγείας και ως εκ τούτου οι εξελίξεις στην ιατρική επιστημονική κοινότητα τρέχουν συνεχώς. Ο φυσικοθεραπευτής ως επιστήμονας υγείας δεν μπορεί να μην ακολουθεί αυτή την εξελικτική πορεία στη γνώση. Αυτά που πιστεύαμε παλιά για το ανθρώπινο σώμα και τη λειτουργία του έχουν διαφοροποιηθεί και παράλληλα έχουν προστεθεί καινούρια δεδομένα.

Η ικανότητα του φυσικοθεραπευτή να επιλύνει την όποια κινητική δυσλειτουργία είναι συνυφασμένη με τη νέα γνώση. Ο φυσικοθεραπευτής σας πρέπει να είναι πάντα ανοιχτός στις νέες επιστημονικές εξελίξεις, σε συνεχιζόμενη εκπαίδευση, και σε νέες μεθόδους που θα εμπλουτίσουν τον τρόπο παροχής της θεραπευτικής του παρέμβασης. Η εξέλιξη είναι συνώνυμη με την επιστήμη της υγείας και άρα πρέπει να ακολουθεί και την πορεία του κάθε επιστήμονα υγείας.

Δεν είναι γυμναστής.

Η φυσικοθεραπεία είναι παροχή υπηρεσίας υγείας και όχι εκμάθηση ασκησιολογίου για τον ασθενή. Ως φυσικοθεραπευτές δεν είμαστε μακριά από τον ασθενή αλλά δίπλα του παρέχοντας πάντα την απαιτούμενη βοήθεια διορθώνοντας τον και καθοδηγώντας τον.

Η κάθε συνεδρία πρέπει να είναι διαφορετική από την προηγούμενη αλλά και εξατομικευμένη απόλυτα σύμφωνα με τις ανάγκες του συγκεκριμένου ασθενή. Κανένα πρόβλημα, ακόμη και αν φαίνεται παρόμοιο, δεν είναι ίδιο με κάποιου άλλου. Όλοι είμαστε μοναδικοί και με αυτό τον τρόπο πρέπει να οργανώνουμε τη θεραπεία μας ώστε τα προγράμματα αποκατάστασης ή παρέμβασης να είναι διαφορετικά και απόλυτα εξατομικευμένα.

Κάθε φορά και σε κάθε συνεδρία, μία σύντομη επαναξιολόγηση καθορίζει το θεραπευτικό πλάνο, ώστε ο βραχυπρόθεσμος στόχος να είναι απόλυτα λειτουργικός και επιτεύξιμος. Μετά από κάθε συνεδρία πρέπει να φεύγουμε με οδηγίες και καθοδήγηση για το πώς να εκτελέσουμε το νέο συγκεκριμένο ασκησιολόγιο που μας δόθηκε. Με υπομονή και επιμονή ώστε να έχουμε το βέλτιστο αποτέλεσμα. Έτσι χτίζεται η αποκατάσταση.

Είναι ο συνεργάτης σας.

Πολλά προγράμματα αποκατάστασης είναι χρονοβόρα, όπως στα νευρολογικά περιστατικά αλλά και όχι μόνο. Πολλοί μετεγχειρητικοί ασθενείς ή αθλητές χρειάζονται για πολύ καιρό τη θεραπευτική παρέμβαση για την λειτουργική τους αποκατάσταση.  

Σε τέτοιες περιπτώσεις, αλλά και πάντα θα λέγαμε ιδανικά, χρειαζόμαστε την στήριξη αυτού που μας βοηθά σε αυτή την πορεία. Ο φυσικοθεραπευτής μας πρέπει να εργάζεται μαζί μας σε κάθε βήμα μας, άρα να είναι ο συνεργάτης μας σε αυτή την προσπάθεια.

Η κατανόηση του προβλήματος σας και το πώς εσείς βιώνετε το πρόβλημα θα είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της συνεργασίας σας. Πρέπει να βοηθήσει με απλές λύσεις και στην επίλυση του άγχους σας, της οργάνωσης της σκέψης σας και του τρόπου που θα αντιμετωπίσετε την όποια ανασφάλεια σας. Μην συμβιβάζεστε με τίποτε λιγότερο από αυτό για να έχετε τα βέλτιστα αποτελέσματα.

Είναι ο καθοδηγητής σας.

Πολλές φορές στην θεραπευτική παρέμβαση του ασθενή αν δεν είναι σίγουρος κάποιος για την ορθότητα της απόφασης του και του τρόπου θεραπείας μπορεί να χάσει το ρόλο του. Ο φυσικοθεραπευτής είναι ο οδηγός σε αυτή την προσπάθεια και απλά βρίσκεται δίπλα σας. Αυτός ο ρόλος δεν πρέπει να αντιστραφεί ή να διαταραχθεί η ισορροπία του, γιατί τότε η εμπιστοσύνη κλονίζεται και το αποτέλεσμα δεν μας δικαιώνει.

Μόνο μέσα από την αμοιβαία κατανόηση του ρόλου του καθένα μας μπορεί να χτίσουμε μία σχέση εμπιστοσύνης και αλληλοσεβασμού. Μόνο έτσι ο καθένας ξέρει τις υποχρεώσεις και τις αρμοδιότητές του ώστε να υπάρχει μία φιλική και ταυτόχρονα εποικοδομητική συνεργασία. Μην συμβιβάζεστε αλλά αναζητάτε πάντα το καλύτερο για εσάς. Σας αξίζει.

Εξειδικευμένο κέντρο φυσιοθεραπείας στη Θεσσαλονίκη, Αντιμετώπιση: μυοσκελετικών παθήσεων, αυχενικό σύνδρομο, δισκοπάθεια, οσφυαλγία, ρευματοπάθειες, παθήσεις σπονδυλικής στήλης, νευρολογική αποκατάσταση, βλαισοποδία, δισκοκήλες, εγκεφαλικές παραλύσεις .