Μικροπλαστικά: Ελληνική μελέτη βρήκε μεγαλύτερο φορτίο στους πνεύμονες ασθενών με καρκίνο

Περισσότερα και συχνότερα μικροπλαστικά εντοπίστηκαν στους πνεύμονες ασθενών που διαγνώστηκαν με καρκίνο του πνεύμονα σύμφωνα με νέα ελληνική μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πνευμονολογίας 2026 στη Βαρκελώνη.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας και το Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και εξετάζει ένα πεδίο που απασχολεί όλο και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα: τι συμβαίνει στα μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού που εισπνέουμε και καταλήγουν στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα.

Το εύρημα που ξεχωρίζει αφορά τα δείγματα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος. Μικροπλαστικά βρέθηκαν στο 66% των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα, έναντι 46% των ασθενών χωρίς κακοήθεια.

Παράλληλα, οι ασθενείς με καρκίνο εμφάνιζαν μεγαλύτερο συνολικό φορτίο μικροπλαστικών, με τη συσχέτιση να παραμένει στατιστικά σημαντική ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και η έκθεση στο κάπνισμα.

Οι επιστήμονες, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι τα μικροπλαστικά προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα.

Τι έδειξε η μελέτη σε 100 ασθενείς

Στη μελέτη συμμετείχαν 100 ενήλικες που υποβλήθηκαν σε διαγνωστική βρογχοσκόπηση στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας.

Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, οι 50 διαγνώστηκαν με καρκίνο του πνεύμονα, ενώ στους υπόλοιπους 50 δεν εντοπίστηκε κακοήθεια.

Από όλους ελήφθησαν δείγματα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος, δηλαδή υλικού που συλλέγεται από τους αεραγωγούς με τη χρήση φυσιολογικού ορού. Σε 50 συμμετέχοντες ελήφθησαν επιπλέον μικρά δείγματα πνευμονικού ιστού.

Συνολικά οι ερευνητές ανέλυσαν 150 αναπνευστικά δείγματα – 100 εκπλύματος και 50 ιστού – εφαρμόζοντας ειδικές διαδικασίες για να περιοριστεί ο κίνδυνος επιμόλυνσης.

Η παρουσία μικροπλαστικών εξετάστηκε μικροσκοπικά, ενώ επιλεγμένα σωματίδια επιβεβαιώθηκαν και αναλύθηκαν περαιτέρω με φασματοσκοπία micro-Raman.

232 σωματίδια μικροπλαστικών

Στα δείγματα εντοπίστηκαν συνολικά 232 σωματίδια μικροπλαστικών.

Σε τουλάχιστον ένα δείγμα βρέθηκαν μικροπλαστικά στο 70% των ασθενών, ενώ παρουσία τους καταγράφηκε στο 60% του συνόλου των δειγμάτων.

Οταν οι επιστήμονες εξέτασαν συνδυαστικά τα δείγματα εκπλύματος και πνευμονικού ιστού κάθε συμμετέχοντα, διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς με καρκίνο είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να φέρουν μικροπλαστικά και μεγαλύτερο συνολικό φορτίο σε σχέση με εκείνους χωρίς κακοήθεια.

Ακόμη ένα εύρημα έδειξε ότι τα μικροπλαστικά ενδέχεται να μην κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα σημεία του πνεύμονα.

Στους ασθενείς με καρκίνο, μεγαλύτερες ποσότητες μικροπλαστικών στο βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα συνδέονταν με μικρότερες ποσότητες στο αντίστοιχο δείγμα πνευμονικού ιστού και αντίστροφα.

Η διαφοροποίηση έχει σημασία, καθώς τα δείγματα εκπλύματος καταγράφουν σωματίδια που βρίσκονται στους αεροχώρους, ενώ τα δείγματα ιστού εκείνα που έχουν ενσωματωθεί στον ίδιο τον πνευμονικό ιστό.

Από πού προέρχονται τα μικροπλαστικά που βρέθηκαν

Οι συχνότεροι τύποι πλαστικού που αναγνωρίστηκαν ήταν το πολυπροπυλένιο και το πολυαιθυλένιο.

Πρόκειται για υλικά με εξαιρετικά ευρεία χρήση, τα οποία συναντώνται μεταξύ άλλων σε συσκευασίες, υφάσματα, οικιακά αντικείμενα και πολλά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.

Η έρευνα προσθέτει νέα δεδομένα στις ενδείξεις ότι μικροπλαστικά που αιωρούνται στον αέρα μπορούν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό με την αναπνοή και να εναποτεθούν στους πνεύμονες.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι συμβαίνει από εκεί και πέρα.

«Δεν αποδεικνύουμε ότι προκαλούν τη νόσο»

Ο Ηλίας Δημέας, ερευνητής του University College Dublin και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος παρουσίασε την εργασία στο συνέδριο, υπογραμμίζει ότι τα αποτελέσματα δεν επιτρέπουν συμπεράσματα για σχέση αιτίου και αποτελέσματος.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι τα εισπνεόμενα μικροπλαστικά εντοπίζονται στον ανθρώπινο πνεύμονα συχνότερα απ’ όσο ίσως αντιλαμβανόμαστε. Η μελέτη δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί βρέθηκαν περισσότερα μικροπλαστικά στους ασθενείς με καρκίνο ούτε αποδεικνύει ότι αυτά προκαλούν τη νόσο. Αναδεικνύει, όμως, κρίσιμα ερωτήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση», σημείωσε.

Μία από τις υποθέσεις που εξετάζονται είναι ότι τα μικροπλαστικά ενδέχεται να συμμετέχουν σε φλεγμονώδεις ή άλλες βιολογικές διεργασίες οι οποίες σχετίζονται με την εκδήλωση ασθενειών.

Υπάρχει, όμως, και η αντίστροφη πιθανότητα: οι πνεύμονες που έχουν ήδη προσβληθεί από νόσο να συγκρατούν τα εισπνεόμενα σωματίδια με διαφορετικό τρόπο από τους υγιείς πνεύμονες.

Με τα σημερινά δεδομένα, η έρευνα δεν μπορεί να διακρίνει ποια από τις δύο ερμηνείες -ή εάν κάποιος άλλος μηχανισμός- εξηγεί τη διαφορά.

Τα επόμενα βήματα

Η ερευνητική ομάδα έχει ήδη προχωρήσει σε νέες εργαστηριακές μελέτες, προκειμένου να εξετάσει λεπτομερέστερα τους τύπους πλαστικού που εντοπίζονται στους πνεύμονες και τον τρόπο με τον οποίο ενδέχεται να αλληλεπιδρούν με τα πνευμονικά κύτταρα.

Ταυτόχρονα αναλύονται δείγματα από ασθενείς με χρόνιες πνευμονικές παθήσεις, ώστε να διερευνηθεί εάν υπάρχει πιθανός ρόλος των μικροπλαστικών στην πνευμονική ίνωση και στην εξέλιξη αυτών των νοσημάτων.

Η μελέτη, με επιστημονικά υπεύθυνη την καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ζωή Δανιήλ, αποτελεί προϊόν συνεργασίας επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, το ΕΚΠΑ, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, καθώς και ερευνητικά και νοσοκομειακά ιδρύματα της Ιρλανδίας.