ΗΠΑ-Ιράν: Τι περιλαμβάνει η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου – Έμεινε έκπληκτος ο Νετανιάχου

Το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν, που ο πρόεδρος Τραμπ (Donald Trump) υποστηρίζει ότι θα υπογραφεί σύντομα, προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, χωρίς τέλη, και ελάφρυνση των κυρώσεων για το Ιράν βάσει της συμμόρφωσής του, σύμφωνα με διπλωμάτη μιας από τις μεσολαβούσες χώρες και αξιωματούχο των ΗΠΑ που μίλησαν στο Axios.

Tο μνημόνιο θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, κατά τη διάρκεια της οποίας θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε δράση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.

Ο διπλωμάτης μιας από τις μεσολαβούσες χώρες, ο οποίος παρουσίασε στο Axios το τελευταίο κείμενο, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας», αλλά αναγνώρισε ότι χρειάζεται ακόμη τελική έγκριση.

Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί από την ιρανική πλευρά σε υψηλά επίπεδα, αλλά πιθανότατα όχι από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ανέφεραν δύο πηγές με γνώση. Ο Τραμπ δήλωσε ότι ανέμενε μια τελετή υπογραφής το Σαββατοκύριακο. Ένας εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν έχει ακόμη καταλήξει σε τελική απόφαση».

Ο Λευκός Οίκος έχει δηλώσει ότι μια συμφωνία ήταν κοντά αρκετές φορές τους τελευταίους δύο μήνες, μόνο και μόνο για να μην ολοκληρωθούν οι συνομιλίες. Ο διπλωμάτης εξέφρασε αισιοδοξία ότι, αυτή τη φορά, το κείμενο θα τηρηθεί.

Τέσσερα αεροσκάφη C-17 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ αναχώρησαν για την Ευρώπη την Πέμπτη, μεταφέροντας εξοπλισμό για πιθανό ταξίδι του αντιπροέδρου Βανς σε μια τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.

Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από δύο χώρες που μεσολαβούν και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προσωρινή συμφωνία επιτεύχθηκε το βράδυ της Τετάρτης μετά από ώρες διαπραγματεύσεων μεταξύ του μεσολαβητή του Κατάρ, Αλί Αλ-Θαουάντι, και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι μίλησε τηλεφωνικά πολλές φορές με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφεραν δύο πηγές.

Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί εξέπληξε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου βρέθηκε στο σκοτάδι, ζητώντας από συμμάχους κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ για να προσπαθήσουν να συλλέξουν πληροφορίες, σύμφωνα με μια αμερικανική πηγή με άμεση γνώση του θέματος.

Σύμφωνα με το Μνημόνιο Κατανόησης, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα – πρώτα και κύρια να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να επιλύσει την αντιπαράθεση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο του.

Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε ότι μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η απομείωση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν εντός της χώρας υπό την επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ.

Οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία – μια αβέβαιη προοπτική δεδομένου του πόσο δύσκολες ήταν οι πολύ λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το Μνημόνιο Κατανόησης.

Ο διπλωμάτης ισχυρίστηκε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης «ασχολείται λεπτομερώς όλα τα πυρηνικά ζητήματα» και «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ».

Το μνημόνιο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των στενών χωρίς την επιβολή διοδίων, με την επιστροφή στον προπολεμικό όγκο ναυτιλιακών μεταφορών εντός 30 ημερών. Ως αντάλλαγμα, θα αρθεί επίσης ο αποκλεισμός των ΗΠΑ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στον Axios ότι μετά το άνοιγμα του στενού, στο Ιράν θα δοθούν προσωρινές απαλλαγές από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να πουλάει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα αποφέρει πολύτιμα έσοδα για την Τεχεράνη.

Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξηθεί εάν το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και δείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.

«Δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την ελάφρυνση των κυρώσεων και θα συνδεθεί με την εφαρμογή της συμφωνίας», διευκρίνισε ο διπλωμάτης.

Δεν είναι σαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικά δολάρια που έχουν παγώσει στο εξωτερικό.

Το Ιράν έχει επιμείνει ότι πρέπει να λάβει κάποια χρήματα αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα εκταμιευθούν σε δόσεις βάσει της συμμόρφωσης.

Μια αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των παγωμένων κεφαλαίων μπορεί να αντιμετωπιστεί σε μια μυστική παράλληλη συμφωνία. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στον Axios.

Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτούσε πρόσβαση σε ορισμένα από τα παγωμένα κεφάλαιά του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και μια πηγή από μία από τις μεσολαβούσες χώρες.

Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με κοινή μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, θα ονομαστεί συμφωνία του Ισλαμαμπάντ — εάν, βέβαια, και οι δύο πλευρές τελικά συμφωνήσουν να υπογράψουν.

«Εργαζόμαστε με τα μέρη για να βάλουμε τις τελευταίες πινελιές στη συμφωνία και να ορίσουμε ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης μίας από τις μεσολαβούσες χώρες.

Νεότερες πληροφορίες για τη συμφωνία

Οι όροι της -φαινομενικά σχεδόν ολοκληρωμένης- συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην περιοχή ορίζουν ότι το Ισραήλ πρέπει να σταματήσει εντελώς την επίθεσή του εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αναφέρει στο μεταξύ η εφημερίδα Al-Akhbar.

Εκτός από την παύση όλων των επιθέσεων σε ολόκληρο τον Λίβανο, η συμφωνία απαιτεί από το Ισραήλ να παραδώσει οποιαδήποτε περιοχή έχει καταλάβει στο νότο της χώρας και περιλαμβάνει ένα σχέδιο για την «ταχεία αποχώρηση» των στρατευμάτων των IDF, αναφέρει το δημοσίευμα.