Γερμανία: Τοπικές εκλογές με εθνικές προεκτάσεις – Πολλαπλά μηνύματα για τον Μερτς και τη δημοκρατία

Υπό κανονικές συνθήκες, οι σημερινές κρατιδιακές εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα απασχολούσαν οριακά τους κατοίκους των δύο κρατιδίων, συνολικά 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Τι είναι όμως «κανονικό» στις μέρες μας, για να είναι και οι τοπικές εκλογές στη Γερμανία; Η άνοδος της ακροδεξιάς, τα αλλεπάλληλα αρνητικά ρεκόρ των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), σε συνδυασμό με τη γενικότερη οικονομική δυσπραγία, το ασταθές διεθνές περιβάλλον και έναν καγκελάριο που δεν ξέρει ακόμη αν μετράει μέρες, συνθέτουν μια εικόνα δυστοπική, αν όχι επικίνδυνη.

Στην εκλογική περιφέρεια της Άγγελα Μέρκελ, το CDU αναστενάζει

Στις κάλπες του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, ενός μικρού πρώην ανατολικογερμανικού κρατιδίου στα παράλια της Βαλτικής, κρίνεται ενδεχομένως σήμερα το μέλλον του Φρίντριχ Μερτς. Αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκόποι, το κόμμα του (CDU) θα περάσει ασθμαίνοντας το όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, κάτι μέχρι πρότινος αδιανόητο για την πρώην εκλογική περιφέρεια της Άγγελα Μέρκελ. Ο καγκελάριος έχει ήδη συγκαλέσει συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματός του για σήμερα το απόγευμα, με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. Αντιθέτως, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) θα διεκδικήσει την πρωτιά επί ίσοις όροις από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) της Μανουέλα Σβέσιγκ, με ποσοστά γύρω στο 36%. Η «γυναίκα εναντίον του μπλε» (Die Frau gegen Blau), όπως τιτλοφορείται η καμπάνια της σημερινής πρωθυπουργού, με ευθεία αναφορά στο χρώμα της AfD, θα προσπαθήσει σήμερα να αποδείξει τόσο ότι εξακολουθεί να ελέγχει το κρατίδιο όσο και ότι δεν την συμπαρασύρουν τα προβλήματα του κόμματός της σε εθνικό επίπεδο.

Το 1,6 εκατομμυρίων κατοίκων Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στα σύνορα με την Πολωνία, είναι το πιο αραιοκατοικημένο κρατίδιο της Γερμανίας, με το χαμηλότερο ποσοστό αλλοδαπών (6,5-7,8% – κυρίως Ουκρανούς και Πολωνούς) και ανεργία στο 8%, σχεδόν διπλάσια από τον εθνικό μέσο όρο. Φιλοξενεί 16 εθνικά πάρκα, εκατοντάδες παραλιακά ξενοδοχεία και κάμπινγκ και αποτελούσε ιδανικό τόπο διακοπών για τους πολίτες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Ταυτόχρονα, έγινε το θέατρο μιας από τις πλέον σκοτεινές σελίδες της γερμανικής επανένωσης: τον Αύγουστο του 1992 στο Ροστόκ-Λιχτενχάγκεν νεοναζί πολιόρκησαν και πυρπόλησαν συγκρότημα διαμερισμάτων στο οποίο ζούσαν Βιετναμέζοι εργάτες και Ρομά, με τις επευφημίες 3.000 ανθρώπων και την αμηχανία των αρχών. «Η Γερμανία στους Γερμανούς – Έξω οι ξένοι!». Το σύνθημα επιστρέφει ανατριχιαστικά 24 χρόνια μετά, με τη σημαία της AfD. Ο επικεφαλής υποψήφιός της Λάιφ-Έρικ Χολμ, πρώην ραδιοφωνικός παραγωγός και παρουσιαστής, εκμεταλλεύεται την επιδεξιότητά του στην επικοινωνία και επιμένει στο αφήγημα «εμείς εδώ κάτω και αυτοί εκεί πάνω που δεν μας καταλαβαίνουν και δεν μας νοιάζονται». Ταυτόχρονα, εισηγείται τη δημιουργία «Ομάδας Δράσης Απελάσεων» και σώματος με ευθείες αναφορές στην αμερικανική ICE για τους μετανάστες. Το ενεργειακό, λέει, θα λυθεί με την επαναλειτουργία του Nord Stream 2 και των πυρηνικών εργοστασίων, ενώ στην παιδεία πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις επιδόσεις και όχι στην ενσωμάτωση.

Η πρωτεύουσα – νησί

Το Βερολίνο δεν μπορεί έτσι κι αλλιώς να ταξινομηθεί με βάση τα κριτήρια που ισχύουν στην υπόλοιπη Γερμανία. Πολύχρωμο, εναλλακτικό, πολυπολιτισμικό και γεμάτο αντιφάσεις. Συναρπαστικό για τους επισκέπτες, δύσκολο για τους κατοίκους και μεγαλειωδώς χρεοκοπημένο. Ενδεικτικά, μπήκε στο 2026 με μια «τρύπα» της τάξεως των 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. «Το Βερολίνο είναι φτωχό, αλλά σέξι», είχε πει ο δήμαρχός του Κλάους Βόβεραϊτ ήδη το 2003. Τελευταία ωστόσο φαίνεται η πόλη να χάνει και το δεύτερο χαρακτηριστικό της, τον εσωτερικό ρυθμό και την ατμόσφαιρα για την οποία κάποτε φημιζόταν και προσέλκυε χιλιάδες ανθρώπους από όλον τον πλανήτη. Το βασικότερο πρόβλημα της πόλης είναι σήμερα αυτό της στέγης, καθώς ο πληθυσμός αυξήθηκε πολύ πιο γρήγορα από τις υποδομές, ενώ οι κάτοικοι της πρωτεύουσας προστατεύουν σθεναρά τους εναπομείναντες ανοιχτούς χώρους από τη μετατροπή τους σε πολυκατοικίες. Η στέγη και τα ενοίκια είναι και το σημείο αιχμής της καμπάνιας της υποψήφιας της Αριστεράς Ελίφ Εράλπ, της …γερμανικής απάντησης στον Ζοχράν Μαμντάνι της Νέας Υόρκης. Μοντέρνα εμφάνιση, κόκκινο κραγιόν, σκληρή αντικαπιταλιστική γλώσσα και συνθήματα για κοινωνικοποίηση συγκροτημάτων κατοικιών. Οι δυο τους έχουν ανταλλάξει απόψεις, ενώ ο υπεύθυνος στρατηγικής της προεκλογικής εκστρατείας του Μαμντάνι βρέθηκε πριν από λίγους μήνες στο Βερολίνο για να τη συμβουλεύσει. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η κυρία Εράλπ έχει πολλές πιθανότητες να γίνει η πρώτη τουρκικής καταγωγής κυβερνήτης/δήμαρχος του Βερολίνου, όπου ζει άλλωστε η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας.

Την ίδια ώρα, ο υποψήφιος του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) Στέφαν Έβερς έχει πετύχει ήδη ένα μικρό «θαύμα», καθώς ακολουθεί την Αριστερά σε απόσταση μιας μονάδας, παρότι μπήκε στην κούρσα μόλις τον Αύγουστο, όταν είχε πλέον εμπεδωθεί πλήρως ότι ο απερχόμενος δήμαρχος Κάι Βέγκνερ βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Ο κ. Βέγκνερ δεν κατάφερε ποτέ να ανακάμψει μετά το σκάνδαλο με την πενθήμερη διακοπή ρεύματος για 100.000 κατοίκους στις αρχές του προηγούμενου έτους, η οποία τον βρήκε στο …τένις κλαμπ. Ο κ. Έβερς, γερουσιαστής Οικονομικών του Βερολίνου, δηλώνει συντηρητικός και ομοφυλόφιλος, κλείνει έτσι το μάτι δεξιά κι αριστερά. «Είμαι συντηρητικός και αυτό είναι καλό», λέει, παραφράζοντας τη δήλωση του Κλάους Βόβεραϊτ, «Είμαι ομοφυλόφιλος και αυτό είναι καλό» από το 2001. Προτάσσει τη σημασία κανόνων και σεβασμού για όλους και δίνει το βάρος του στην ασφάλεια και στην καθαριότητα της πόλης, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να προειδοποιήσει για την «καταστροφή» που θα γίνει, εάν η πόλη καταλήξει στα χέρια μιας κυβέρνησης Αριστεράς – SPD – Πρασίνων.

Η απήχηση της δημοκρατίας

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνέλιους, για τον οποίο οι κακές γλώσσες λένε ότι είναι το alter ego του Φρίντριχ Μερτς και ότι «διαβάζει» το κοινό αίσθημα τόσο καλά όσο εκείνος, κατηγόρησε πρόσφατα τις – δυσάρεστες για τον προϊστάμενό του – δημοσκοπήσεις ως «μη-σοβαρές». Σε μία από αυτές ωστόσο μάλλον θα έπρεπε να δώσει μεγαλύτερη προσοχή. Όπως αναδεικνύεται στην έρευνα του Ινστιτούτου Forsa για λογαριασμό των δικτύων n-tv/RTL, το 32% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από «τη δημοκρατία στη Γερμανία και από το πολιτικό σύστημα, όπως θεμελιώνεται στο Σύνταγμα», ενώ αντίθετη άποψη εκφράζει το 68%. Στις ανατολικές περιοχές, η εικόνα είναι διαφορετική, με μόλις 51% να εκφράζει ικανοποίηση από το πολίτευμα και 48% να το επικρίνει. Μεταξύ των ψηφοφόρων της AfD σε εθνικό επίπεδο, τα ποσοστά είναι 41% και 59% αντίστοιχα. Η …αποτύπωση της στιγμής, όπως θα έλεγε ο κ. Κορνέλιους, ρίχνει νέο φως σε όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στις γερμανικές κάλπες. Η δημοκρατία τείνει να χάσει το κύρος της, ενώ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού την έχει κιόλας απορρίψει. Για αυτό ακριβώς και οι σημερινές εκλογές, αν και αφορούν μόλις το 6% του συνολικού πληθυσμού της Γερμανίας, έχουν πολλαπλάσια βαρύτητα: για το μέλλον του καγκελάριου, αλλά κυρίως για τη μελλοντική κατεύθυνση της χώρας.