Είναι και τα δυτικά Θεσσαλονίκη

Δεν υπάρχει Θεσσαλονικιός ανεξαρτήτως ηλικίας που να μην είναι εξοικειωμένος με τη φράση «υδροκεφαλισμός του ελληνικού κράτους». Με αυτήν ή κάποια από τις πολλές παραλλαγές της η διατύπωση αυτή αναφέρεται σε ένα γνωστό φαινόμενο που μάστιζε και συνεχίζει ίσως να μαστίζει τον τρόπο οικονομικής και αστικής ανάπτυξης του τόπου: τη συντριπτικά δυσανάλογη προτεραιοποίηση των αναπτυξιακών αναγκών της πρωτεύουσας και άρα την αντίστοιχα συντριπτική αφιέρωση πόρων σε σύγκριση με τους αναπτυξιακούς πόρους που δαπανώνται για την υπόλοιπη χώρα.

Αυτό που λιγότερο όμως έρχεται στο επίκεντρο του καθ’ ημάς δημόσιου διαλόγου είναι το κατά πόσο αυτός ο υδροκεφαλισμός μπορεί να μην αφορά μόνο τη σχέση μεταξύ αθηναϊκού κέντρου και υπόλοιπης εθνικής επικράτειας, αλλά ίσως και τη σχέση κέντρου-περιφέρειας εντός της ίδιας της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης.

Το ερώτημα αυτό εγείρεται ειδικά με αφορμή το θέμα της μετεγκατάστασης της ΔΕΘ στη δυτική πλευρά και συγκεκριμένα σε οικόπεδο του ΑΤΕΙ της Σίνδου, θέμα που έχει βαλτώσει, και δικαίως λοιπόν απασχολεί τους κατοίκους της δυτικής Θεσσαλονίκης, συμπεριλαμβανομένων και των κατοίκων του Δήμου Ωραιοκάστρου.

Να θυμίσω ότι δεν πρόκειται απλώς για μία ιδέα, αλλά για ένα project με ξεκάθαρο στρατηγικό προσανατολισμό το οποίο ανακοινώθηκε και υιοθετήθηκε από τα πλέον επίσημα χείλη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 έως και το πολύ πρόσφατο παρελθόν.

Η μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στη Δυτική Θεσσαλονίκη και η απόδοση του χώρου της ΔΕΘ (175 στρέμματα περίπου) για τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου είχε εξαγγελθεί το 2008, στα εγκαίνια της ΔΕΘ, από τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή. Όλοι οι πολιτικοί, επιστημονικοί και παραγωγικοί φορείς είχαν συμφωνήσει. Υπό την προεδρία μάλιστα του τότε Υπουργού Μακεδονίας Θράκης είχε με ΚΥΑ συγκροτηθεί επιτροπή προς υλοποίηση της εξαγγελίας. Έκτοτε αυτή ήταν η σταθερή θέση με όλες τις κυβερνήσεις. Επιπλέον, η μεταφορά της ΔΕΘ στη Σίνδο και η δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου στον υφιστάμενο χώρο συνεχίζει να είναι η επίσημη θέση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΕΔ/ΚΜ) μέχρι και σήμερα.

Παντού οι εκθεσιακοί χώροι βρίσκονται έξω από τα κέντρα των πόλεων.

Στη γειτονική μας Ιταλία: η Fieramilano, το μεγαλύτερο εκθεσιακό κέντρο στην Ευρώπη, δεν βρίσκεται στο κέντρο του Μιλάνο, αλλά δεκατέσσερα χιλιόμετρα μακριά, στην κοινότητα του Rho, η οποία ανήκει στον Μητροπολιτικό Δήμο του Μιλάνο.

Γερμανία: το συγκρότημα Messe Berlin, το οποίο φιλοξενεί κάθε χρόνο εκθεσιακές διοργανώσεις παγκόσμιας εμβέλειας, γνωστό εδώ και μερικά χρόνια ως Berlin ExpoCenter City δεν βρίσκεται στο κέντρο του Βερολίνου, αλλά δέκα χιλιόμετρα παραέξω.

Γαλλία: η ετήσια διεθνής έκθεση της Λυών δεν λαμβάνει χώρα στο κέντρο της Λυών, αλλά στον εκθεσιακό χώρο της Eurexpo, 10 χιλιόμετρα εκτός.

Μας πέφτει ίσως «πολλή» η σύγκριση με χώρες της δυτικής Ευρώπης και θα θέλατε ένα παράδειγμα γεωγραφικά πιο κοντινό σε εμάς;

Ακόμη λοιπόν και το αντίστοιχο εκθεσιακό κέντρο «Interexpo Center» της βαλκανικής και επίσης μέλους της ΕΕ γειτονικής Βουλγαρίας δεν βρίσκεται στο κέντρο της Σόφια, αλλά δέκα χιλιόμετρα έξω από αυτό.

Πάμπολλα είναι τα παραδείγματα και από άλλες πόλεις ανά την Ευρώπη.

Αυτό το σχέδιο λοιπόν πατάει πάνω σε καλές ευρωπαϊκές πρακτικές, αξιοποιεί σύγχρονες πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης και είναι win-win για όλους.

Αφενός, ο κεντρικός Δήμος της Θεσσαλονίκης θα κερδίσει έναν πολύτιμο πνεύμονα πρασίνου που του λείπει, ενώ εμπόδια αρχαιολογικής φύσεως που μετά βεβαιότητας θα προκύψουν, αν επιλεγεί ο υφιστάμενος χώρος της ΔΕΘ, θα παρακαμφθούν και έτσι θα αποφύγουμε ένα αντίστοιχο “σίριαλ” δίχως τέλος ανάλογο με αυτό που ζούμε με το μετρό και τα αρχαία της Βενιζέλου.

Αφετέρου, οι δήμοι της δυτικής Θεσσαλονίκης, αλλά και το σύνολο των όμορων περιοχών της βόρειας Ελλάδας, θα αποκτήσουν έναν πανίσχυρο πόλο έλξης για εμπόρους και επιχειρηματίες από το εξωτερικό με προοπτικές δημιουργίας συνεργειών μεταξύ τοπικών και διεθνών επιχειρήσεων, κάτι που θα λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης ολόκληρης της περιοχής.

Συχνά-πυκνά οι Θεσσαλονικείς διαβάζουν – και καλώς – σε τοπικά sites ευφάνταστες λεζάντες ή τίτλους κειμένων που αφορούν το μέλλον της περιοχής, όπως “ευρωπαϊκή μητρόπολη”  ή “Ριβιέρα της Θεσσαλονίκης” μέσα από τους οποίους περιγράφεται ένα εξωστρεφές, ενοποιημένο και μητροπολιτικό μέλλον για την περιοχή της Θεσσαλονίκης.

Σε αυτό το εξωστρεφές και μητροπολιτικό μέλλον ανήκουν όλοι οι Θεσσαλονικείς ή μόνο μερικοί;

Στο πλαίσιο μιας ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης, συμπεριλαμβάνεται σε αυτό το μέλλον το σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος ή μόνο οι κεντρικές περιοχές του;

Αν, εν πάση περιπτώση, το σχέδιο για μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στα δυτικά, παρόλα τα κρίσιμα πλεονεκτήματά του, αποσυρθεί από το τραπέζι  της δημόσιας συζήτησης, με τι ακριβώς πρόκειται να αντικατασταθεί προκειμένου να συμπεριλάβει στον αναπτυξιακό στρατηγικό σχεδιασμό και τη δυτική Θεσσαλονίκη;

Αν η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα είναι “με τίποτα”, τότε πολύ απλά θα δοθεί η εντύπωση ότι Θεσσαλονίκη είναι μόνο η Μητροπόλεως, η Τσιμισκή και η Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου, περίπτωση κατά την οποία δεν θα μπορούμε πλέον να μιλάμε για “Μητροπολιτική Θεσσαλονίκη” ούτε για αστείο.

*Ο Παντελής Τσακίρης είναι δήμαρχος Ωραιοκάστρου