Γιώργος Σταμάτης: Καταφέραμε να κάνουμε τους ευάλωτους συμπολίτες μας ορατούς

Ο βουλευτής που εμφανίστηκε με σκύλο οδηγό στη Βουλή

Η εμφάνιση του Γιώργου Σταμάτη στην ορκωμοσία της Βουλής συνοδεία σκύλου – οδηγού «Μπάμπου» και δύο κυριών με οπτική αναπηρία, της Ιωάννας Μαρία Γκέρτσου, ιδρύτριας της πρώτης σχολής σκύλων-οδηγών και της κ. Αγκάθας Ακάρα, μέλους της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑΜΕΑ) αναμφισβήτητα συγκαταλέγεται στις παρουσίες που ξεχώρισαν την συγκεκριμένη μέρα. Ο Βουλευτής Επικρατείας έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα για την καθολική πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία αλλά και για την ανεμπόδιστη είσοδο των σκύλων οδηγών τυφλών.

Στο πεδίο της Κοινωνικής Αλληλεγγύης δραστηριοποιήθηκε ενεργά από το 2006, στο πλαίσιο εργασίας του στο Δήμο Αθηναίων, ως υπεύθυνος στρατηγικού σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων εθελοντισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης. Παράλληλα ξεκίνησε τη δράση του ως Εθελοντής Σαμαρείτης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Ο Γιώργος Σταμάτης έχει ασχοληθεί δέκα χρόνια με την κοινωνική αλληλεγγύη σε πολιτικό επίπεδο, έξι χρόνια ως Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της ΝΔ και τέσσερα ως Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας. 

Για τον ίδιο η μεγαλύτερη νίκη του είναι, όπως αναφέρει, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πλέον ευάλωτων πολιτών, ιδίως των αστέγων και των Ρομά προς την Πολιτεία.

– Στην τελετή ορκωμοσίας της νέας Βουλής εμφανιστήκατε έχοντας στο πλευρό σας δύο ανάπηρες συμπολίτισσές μας και έναν σκύλο – οδηγό. Πως πήρατε την απόφαση αυτή; Ποιο ήταν το μήνυμα που θέλατε να στείλετε;

Ως μέλος του ελληνικού Κοινοβουλίου, στόχος μου είναι να εκπροσωπώ την κοινωνία και ιδίως να συμβάλλω έμπρακτα στην ουσιαστική και αποτελεσματική ενσωμάτωση στον κοινωνικό ιστό των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Έτσι επέλεξα να παραστώ στην τελετή ορκωμοσίας της νέας Βουλής με δύο κυρίες από την κοινωνία των πολιτών. Πρόκειται για δύο συμπολίτισσες μας με οπτική αναπηρία που δραστηριοποιούνται ενεργά τόσο στο χώρο της αναπηρίας, όσο και η καθεμία στον τομέα της. Το μήνυμα που ήθελα να στείλω ήταν διττό. Αφενός η διασφάλιση της ισότιμης και καθολικής πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία και της πλήρους συμπερίληψης τους σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής δραστηριότητας. Αφετέρου, δεδομένου ότι η Βουλή συνιστά το θεμέλιο της Δημοκρατίας μας και τον πυρήνα του κοινωνικού Κράτους Δικαίου, οφείλει να αποτελεί πρότυπο προσβασιμότητας και συμπερίληψης για όλους. Η ανεμπόδιστη είσοδος των σκύλων οδηγών τυφλών, καθώς και των λοιπών σκύλων βοηθών για άτομα με άλλες αναπηρίες, είναι ρητά κατοχυρωμένη παντού όπου βρίσκεται ο χειριστής τους, χωρίς αποκλεισμούς, συνεπώς και στο Κοινοβούλιο. Η συμβολική και ουσιαστική αυτή κίνηση να προσκαλέσω στην ορκωμοσία τις δύο συμπολίτισσες μας, δεν αποτελεί μια αποσπασματική ενέργεια. Αντίθετα, αντανακλά τη φιλοσοφία του συνολικού πλέγματος των δημοσίων πολιτικών και δράσεων που σχεδιάσαμε την προηγούμενη τετραετία και συνεχίζουμε με την ίδια προσήλωση για τα άτομα με αναπηρία, με διακριτή πρόνοια και για τα άτομα με οπτική αναπηρία. Συγκεκριμένα, δρομολογήθηκαν στη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης την τετραετία που πέρασε και τώρα ολοκληρώνονται οι διαδικασίες για την έναρξη μετά από είκοσι και πλέον χρόνια προγράμματος εκπαίδευσης νέων εκπαιδευτών στην κινητικότητα, τον προσανατολισμό και τις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης, για άτομα με οπτική αναπηρία , με στόχο την κάλυψη των αναγκών όλης της Χώρας. Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση της αυτονομίας και ανεξάρτητης διαβίωσης των συμπολιτών μας με οπτική αναπηρία.

– Πότε ξεκινήσατε να εργάζεστε στον τομέα της κοινωνικής αλληλεγγύης; Ποια ήταν η κινητήριος δύναμη που σας ώθησε να αφοσιωθείτε στα δικαιώματα των ευάλωτων συνανθρώπων μας;

Η κοινωνική αλληλεγγύη και ο εθελοντισμός  ήταν ανέκαθεν τρόπος ζωής για εμένα, γιατί αυτό διδάχτηκα έμπρακτα από την οικογένεια μου. Την κοινωνική αλληλεγγύη δεν τη διάλεξα εγώ, εκείνη με διάλεξε, αφού η άρση των κοινωνικών ανισοτήτων με την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους είναι ένα αδιαπραγμάτευτο ανθρώπινο δικαίωμα, για το οποίο οφείλουμε να αγωνιζόμαστε. Στο πεδίο της Κοινωνικής Αλληλεγγύης δραστηριοποιήθηκα ενεργά από το 2006, στο πλαίσιο της εργασίας μου στο Δήμο Αθηναίων, ως υπεύθυνος στρατηγικού σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων εθελοντισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης.

Παράλληλα ξεκίνησα τη δράση μου ως Εθελοντής Σαμαρείτης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, γιατί ο εθελοντισμός είναι για εμένα ύψιστη αξία που προσφέρει πολλαπλά ηθικά οφέλη σε όλους όσους μετέχουν στην συλλογική αυτή προσπάθεια. Οι αξίες της φιλαλληλίας, του ανθρωπισμού και του διεθνούς ανθρωπιστικού Δικαίου πρέπει να αναδειχθούν περισσότερο ως βασικές αξίες της κοινωνικής μας συνείδησης.

Κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών στη Διεθνή Ιατρική και τη Διαχείριση Κρίσεων Υγείας και ιδίως στο πλαίσιο εκπόνησης της διπλωματικής μου εργασίας για το φαινόμενο της αστεγίας στην Ευρώπη, είχα την ευκαιρία να μελετήσω τη δράση και το έργο του Αββά Πιερ, ενός ιερέα που άλλαξε οικουμενικά την προσέγγιση της αστεγίας. Αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και σύμβολο ανθρωπισμού για εμένα, γιατί κατάλαβα, ότι για την καταπολέμηση της φτώχειας και της αστεγίας, δεν αρκεί απλώς η παροχή στους συνανθρώπους μας τροφής και αξιοπρεπούς στέγης, αλλά η ουσιαστική κοινωνική ένταξη επιτυγχάνεται παράλληλα με την επαγγελματική αποκατάσταση και την αναγκαία ψυχολογική υποστήριξη. Η ισότητα, η αλληλεγγύη και ισονομία αποτελούν τους βασικούς αρμούς που ενώνουν την κοινωνία και ενισχύουν την ατομική αίσθηση του καθήκοντος για την επίτευξη της συλλογικής ευημερίας. Εξάλλου, οι κοινωνίες που προοδεύουν περισσότερο, είναι αυτές που δίνουν δυνατότητες εξέλιξης σε όλους τους πολίτες τους. Η κινητήριος δύναμη που με ενεργοποιεί είναι το όραμα μου για μια ανοικτή και προοδευτική κοινωνία, η οποία θα έχει μια θέση για όλους χωρίς διακρίσεις. Πολιτική σημαίνει για μένα ο αδιάλειπτός και συστηματικός αγώνας να έχουν ίσες ευκαιρίες εξέλιξης, όλοι όσοι είτε από κακές συγκυρίες, είτε από δικά τους λάθη βρέθηκαν στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας. Πάντα προσπαθώ με όποιο τρόπο μπορώ, να βγάλω τους ανθρώπους από το περιθώριο και να τους βοηθήσω στην ενίσχυση της ορατότητας τους. Γιατί κοινωνική συμπερίληψη με αθέατους πολίτες δε μπορεί να υπάρξει.  

– Είναι ώριμες οι συνθήκες για τη συμπερίληψη κοινωνικών ομάδων που βρίσκονται στο περιθώριο;

Τα άτομα με αναπηρία, οι πολίτες με προσφυγικό ή μεταναστευτικό προφίλ, τα πρόσωπα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, οι συμπολίτες μας που τελούν σε συνθήκες αστεγίας ή ακραίας φτώχειας, οι Ρομά, καθώς και τα ουσιοεξαρτημένα άτομα, συγκροτούν το πλέγμα των ευάλωτων ομάδων που χρήσουν ειδικής μέριμνας και κοινωνικής υποστήριξης, προκειμένου να ασκήσουν τα δικαιώματα τους σε ίση βάση με το γενικό πληθυσμό. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει ότι διαθέτει την πολιτική βούληση για τολμηρές θεσμικές παρεμβάσεις, με στόχο την προαγωγή της συμπερίληψης των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Ήδη έχουν γίνει σημαντικότατα βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις μπορεί από μόνες τους να μην αρκούν, δημιουργούν όμως το πλαίσιο ώστε η κοινωνία να ωριμάσει, να ξεπεράσει τις στρεβλές προκαταλήψεις και τα παγιωμένα στερεότυπα και να προχωρήσει μπροστά. Οι δρόμοι ανοίγουν και όλο και περισσότεροι άνθρωποι που βρίσκονταν στις παρυφές του κοινωνικού περιθωρίου ή ζούσαν απομονωμένοι, εντάσσονται πλέον στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην κοινωνική ζωή. Όσο περισσότερο οι άνθρωποι αυτοί γίνονται πιο ορατοί, τόσο καλύτερα η κοινωνία καταλαβαίνει τις ανάγκες τους και τους αγκαλιάζει. Όσο πιο ορατή γίνεται κάθε πτυχή της ποικιλομορφίας, τόσο πιο ώριμη και ανοικτή γίνεται η κοινωνία μας στην αποδοχή της ετερότητας.

– Ποια θεωρείται ότι είναι η σημαντικότερη νίκη σας όλα αυτά τα χρόνια που ασχολείστε με τον τομέα της κοινωνικής αλληλεγγύης;

Μέσα στη δεκαετία που ασχολήθηκα με την κοινωνική αλληλεγγύη σε πολιτικό επίπεδο, έξι χρόνια ως Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της ΝΔ και τέσσερα ως Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, είχα την ευκαιρία, γεγονός για το οποίο νιώθω ιδιαίτερα τυχερός, να έρθω σε επαφή με τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Γνώρισα έντιμους και υπερήφανους ανθρώπους που για κάποιο λόγο βρέθηκαν σε δυσχερή  κατάσταση, γίναμε φίλοι, συνεργαστήκαμε για την επίλυση των προβλημάτων τους. Πέρασα ποιοτικό χρόνο μαζί τους, έγινα κοινωνός των προβλημάτων και των ανησυχιών τους και προσπάθησα όχι απλά να είμαι η φωνή τους, αλλά να γίνω το μέσο για να μετασχηματιστούν οι αγωνίες τους στις κατάλληλες πολιτικές για να δοθούν λύσεις στις καταστάσεις που αντιμετώπιζαν. Η κοινωνική πολιτική πρέπει να είναι συλλογική, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν χρειάζεται άμεση παρέμβαση, η κοινωνική πολιτική χρειάζεται να είναι προσωποποιημένη.

Στη διάρκεια της θητείας μου στη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης, καταφέραμε να κάνουμε τους ευάλωτους συμπολίτες μας ορατούς στα κέντρα λήψης των αποφάσεων. Καθιερώσαμε τη διαβούλευση όχι απλά σε νομοθετικό αλλά κυρίως σε πολιτικό επίπεδο, ως εργαλείο παραγωγής πολιτικών, με την ενεργή συμμετοχή των εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων. Τα άτομα με αναπηρία, οι συμπολίτες μας που βρίσκονται σε συνθήκες έλλειψης στέγης, οι Ρομά, είχαν θέση ισότιμων συνομιλητών στο τραπέζι σχεδιασμού των πολιτικών και η φωνή τους λαμβανόταν υπόψη. Νομίζω η μεγαλύτερη νίκη μου είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πλέον ευάλωτων συμπολιτών μας, ιδίως των αστέγων και των Ρομά προς την συντεταγμένη Πολιτεία. Αυτό το πετύχαμε ανοίγοντας τις πόρτες στο Υπουργείο, αλλά και βγαίνοντας κι εμείς στο δρόμο. Οι άνθρωποι όταν νιώθουν ότι έχουν ένα κράτος αρωγό δίπλα τους που τους ακούει και τους νοιάζεται, ανακτούν τη δύναμη να προσπαθήσουν να ξανασταθούν στα πόδια τους. Ως μεγάλη νίκη στο πεδίο της πολιτικής  αναμφισβήτητα είναι η θεσμοθέτηση του προγράμματος Στέγαση κα Εργασία για τους άστεγους συμπολίτες μας και φυσικά η θεσμοθέτηση της μεγαλύτερης ίσως μεταρρύθμισης στο τομέα της αναπηρίας με την θέσπιση του Προσωπικού Βοηθού για τα άτομα με αναπηρία. 

– Τί θα απαντούσατε σε κάποιον που ισχυρίζεται ότι μια συντηρητική κυβέρνηση δε μπορεί να είναι κοινωνικά ευαίσθητη;

Τον όρο «συντηρητικός» μπορώ να τον  δεχτώ μόνο υπό την έννοια του σεβασμού στις αξίες της παράδοσης μας, τις οποίες εξελίσσουμε, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες προκλήσεις. Από κει και πέρα, το ποια κυβέρνηση θεωρείται συντηρητική και ποια προοδευτική κρίνεται από τα αποτελέσματα των επιλογών τους, την επίδρασή τους στους πολίτες και το αποτύπωμα που αφήνουν στην οικοδόμηση του κοινωνικού Κράτους. Εξάλλου, ο κοινωνικός φιλελευθερισμός αποτελεί δομική αρχή της ιδρυτικής διακήρυξης της ΝΔ, ο οποίος προάγει παράλληλα το σεβασμό στην ελευθερία του ατόμου και την εδραίωση του κοινωνικού Κράτους.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει το προοδευτικό της πρόσημο, σχεδιάζοντας πολιτικές για τη συμπερίληψη των ευπαθών κοινωνικών ομάδων, με κυριότερα παραδείγματα το πρόγραμμα «στέγαση και εργασία», το πρόγραμμα για τον προσωπικό βοηθό, αλλά και με επιμέρους πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των πλέον ευάλωτων όπως είναι η ίδρυση και λειτουργία δομών στέγασης και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για τα ΛΟΑΤΚΙ πρόσωπα. Το αν μια κυβέρνηση ασκεί προοδευτική κοινωνική πολιτική αντικατοπτρίζεται από τις πολιτικές της επιλογές.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην ειδική έντυπη έκδοση του Thestival για την 87η ΔΕΘ