Πληγές για την οδική ασφάλεια οι επαρχιακοί δρόμοι και τα αστικά κέντρα – “Πρέπει να αποκτήσουμε “συγχωρητικούς” δρόμους”

Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια στις μεταφορές προέκυψαν με αφορμή την τραγωδία των Τεμπών, όπου μετά τη μετωπική σύγκρουση της επιβατικής αμαξοστοιχίας με την εμπορική, 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Διαβάστε επίσης: Έκθεση – φωτιά για την τραγωδία στα Τέμπη: Τα μοιραία λάθη και οι εγκληματικές παραλείψεις

Παρά το γεγονός πως μέχρι πρότινος οι σιδηροδρομικές μετακινήσεις θεωρούνταν από τις ασφαλέστερες, η πολύνεκρη τραγωδία των Τεμπών έφερε στο «φως» λάθη, παραλείψεις και σοβαρές ελλείψεις σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό και υποδομές που θα μπορούσαν να καταστήσουν τα δρομολόγια των τρένων ασφαλή και ενδεχομένως να αποτρέψουν το σιδηροδρομικό δυστύχημα.

Ανάλογα ζητήματα υποδομών φαίνεται πως υπάρχουν διαχρονικά και στο οδικό δίκτυο, με τις οδικές μετακινήσεις να αποδεικνύονται η μεγαλύτερη πληγή. Άλλωστε, όπως διαπιστώνουν μιλώντας στο Thestival.gr δύο καθηγητές πανεπιστημίων αλλά και η πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς», με εξαίρεση τους αυτοκινητοδρόμους, το υπόλοιπο οδικό δίκτυο της χώρας πάσχει και χρήζει βελτίωσης.

Πάνω από 600 οι νεκροί σε τροχαία το 2022

Βαρύς είναι ο φόρος αίματος που πληρώνει στην άσφαλτο κάθε χρόνο η Ελλάδα, με τους αριθμούς των θυμάτων που χάνουν τη ζωή τους ή τραυματίζονται σοβαρά έπειτα από τροχαίο, να είναι αμείλικτοι.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η Ελληνική Στατιστική Αρχή, μόνο το 2022 στη χώρα μας σημειώθηκαν 11.199 οδικά τροχαία ατυχήματα. 635 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε αυτά ενώ άλλοι 636 τραυματίστηκαν σοβαρά.

Παρά το γεγονός πώς η πλειονότητα των τροχαίων αποδίδεται στον ανθρώπινο παράγοντα, όπως για παράδειγμα στην οδήγηση χωρίς ζώνη ασφαλείας ή κράνος, σε υπερβολική ταχύτητα και σε οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, κατά γενική ομολογία η χώρα μας υστερεί σε πολύ μεγάλο βαθμό ως προς τη «συγχωρητική» υποδομή στο οδικό δίκτυο, δηλαδή τις υποδομές εκείνες που θα μπορέσουν να «συγχωρήσουν» το ανθρώπινο λάθος και να μην έχουν ως συνέπεια κάποιος που κάνει λάθος να το πληρώνει με την ίδια του τη ζωή. Από την άλλη, τεχνικά μέσα θα μπορούσαν να περιορίσουν τις παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και να συμβάλουν αποφασιστικά στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας.

«Πληγή οι επαρχιακοί δρόμοι και οι δρόμοι των πόλεων»

Σε ό,τι αφορά στην οδική ασφάλεια, η επέκταση των αυτοκινητοδρόμων και η ενίσχυσή τους φαίνεται να συμβάλουν σημαντικά στις ασφαλείς μετακινήσεις. Από την άλλη, «πληγή» φαίνεται πως αποτελούν τόσο το επαρχιακό οδικό δίκτυο, όσο και το αστικό.

«Στους αυτοκινητοδρόμους έχουμε τα λιγότερα δυστυχήματα με νεκρούς ή ατυχήματα με σοβαρούς τραυματισμούς, κοντά στο 8%, είναι πολύ μικρός ο αριθμός αν αναλογιστεί κανείς το κυκλοφοριακό φόρτο που έχουν, από εκεί και πέρα, το τρελοκομείο είναι στις επαρχιακές οδούς», αναφέρει μιλώντας στο thestival.gr ο καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ειδικός σύμβουλος της Ελλάδας και της Ευρώπης σε ελέγχους οδικής ασφάλειας και σχεδιασμό οδικών έργων και ζητημάτων οδικής ασφάλειας και εξειδικευμένος ανεξάρτητος ελεγκτής οδικής ασφάλειας, κ. Νίκος Ηλιού.

«Το ποσοστό των ατυχημάτων με νεκρούς και τραυματίες αντιστοιχεί σε πάνω από 40% στις επαρχιακές οδούς και στις παλιές εθνικές οδούς που δεν είναι αυτοκινητόδρομοι. Το υπόλοιπο ποσοστό είναι μέσα στις πόλεις, στο αστικό οδικό δίκτυο. Οι πόλεις μας έχουν σφιχτές ρυμοτομήσεις, δεν έχουν δρόμους με μεγάλο πλάτος, δεν είναι καλοσχεδιασμένοι οι κόμβοι, οι πλατείες», σημειώνει επίσης ο κ. Ηλιού.

«Μεγάλη «ασθενής» των αυτοκινητοδρόμων η Εγνατία Οδός»

Σύμφωνα με τον κ. Ηλιού, η οδική ασφάλεια στους αυτοκινητοδρόμους είναι σε ένα πολύ καλό επίπεδο. Παρατηρεί, ωστόσο, πώς η «Εγνατία Οδός, η ναυαρχίδα των αυτοκινητοδρόμων της χώρας μας, είναι ο μεγάλος «ασθενής».

«Είναι δρόμος σχετικά ασφαλής, ωστόσο πρέπει να αναβαθμιστεί στα θέματα οδικής ασφάλειας πάρα πολύ όπως επίσης και οι σήραγγες της. Είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την Εγνατία και βέβαια το πιο σημαντικό κομμάτι το οποίο είναι πραγματικά καρμανιόλα, είναι το Μάλγαρα – Εύζωνοι».

Όπως εξηγεί ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο αμέσως επόμενο διάστημα θα υπογραφούν συμβάσεις για την αναβάθμιση της Εγνατίας Οδού αλλά και για το τμήμα από Μάλγαρα μέχρι Ευζώνους, όπου θα κατασκευαστεί ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος.

«Τι θα μπορούσε να γίνει σε επαρχιακούς και αστικούς δρόμους»

Όπως λέει στο thestival.gr, ο κ. Νίκος Ηλιού, υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις με τις οποίες θα μπορούσε να ενισχυθεί η οδική ασφάλεια τόσο στους επαρχιακούς δρόμους όσο και σε αυτούς των πόλεων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στους επαρχιακούς δρόμους μπορούν να γίνουν τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις. «Στα επικίνδυνα σημεία ή τους επικίνδυνους κόμβους να γίνουν διαγραμμίσεις, να τοποθετηθούν στηθαία ασφαλείας, να υπάρχει κατακόρυφη σήμανση, αντιολισθηροί τάπητες», αναφέρει σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις.

Σε ό,τι αφορά στις μακροπρόθεσμες, ο κ. Ηλιού τονίζει πως αυτές έχουν να κάνουν με κακοσχεδιασμένους κόμβους ή δρόμους, οι οποίοι θα πρέπει να μελετηθούν και βελτιωθούν, εκτιμώντας όμως πως κάτι τέτοιο δεν θα γίνει άμεσα. Υπογραμμίζει όμως πως «και μόνο οι πρώτες να γίνουν (σ.σ.: οι μακροπρόθεσμες), θα βελτιωθεί σημαντικά η κατάσταση στους επαρχιακούς δρόμους».

Κατά τον καθηγητή του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αντίστοιχες παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν και εντός των αστικών κέντρων, ώστε η κυκλοφορία να διεξάγεται με περισσότερη ασφάλεια.

«Υπάρχουν πολλές τεχνικές για έργα που αυτορρυθμίζουν την ταχύτητα. Ένα κλασικό τέτοιο έργο είναι ένας καλοσχεδιασμένος κυκλικός κόμβος. Όταν δεν έχουμε έκταση για κυκλικό, ακόμη και ένας μίνι κυκλικός κόμβος, δηλαδή ένα καρούμπαλο που θα είναι με κυβόλιθο σε μια μικρή πλατεία, αυτό και μόνο αναγκάζει τους οδηγούς να πάνε γύρω- γύρω και να ρυθμίζουν την ταχύτητά τους. Διαβάσεις πεζών, μπορεί να είναι πάρα πολλές υπερυψωμένες, δεν εννοώ σαμαράκια, εννοώ όλη η διάβαση υπερυψωμένη να είναι περασιά με το πεζοδρόμιο. Άλλο υλικό, άλλη υφή, όλα αυτά δημιουργούν την αίσθηση στον οδηγό ότι εκεί υπάρχει κάποια κατασκευή άρα πρέπει να ρυθμίσω την ταχύτητά μου», αναφέρει ο κ. Ηλιού.

Επισημαίνει δε πως πέρα από αυτά, ο έλεγχος της κυκλοφορίας με τεχνικά μέσα θα βοηθάει και στην παραδειγματική τιμωρία των παραβατών. «Δεν μπορούμε να έχουμε ούτε έναν τροχονόμο ούτε να κυνηγάμε τον κάθε οδηγό για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και στοπ» Στους σηματοδοτούμενους κόμβους να υπάρχουν κάμερες, όποιος παραβιάζει να το πληρώνει πολύ αυστηρά», εξηγεί.

«Δεν είναι πεταμένα λεφτά τέτοιου είδους παρεμβάσεις»

Όπως λέει στο thestival.gr ο κ. Νίκος Ηλιού, οι παρεμβάσεις στο επαρχιακό και αστικό οδικό δίκτυο σίγουρα δεν είναι πεταμένα λεφτά: «250.000- 300.000 κοστίζουν οι κυκλικοί, 20.000 ευρώ μια υπερυψωμένη διάβαση Μπορεί να ακουστώ κυνικός αλλά θα πω το εξής: Μία ανθρώπινη ζωή στην Ελλάδα αποτιμάται σε 1,8 εκατ με 2 εκατ. ευρώ. Αν κάνουμε 2-3 έργα και σώσουμε 5-6 ανθρώπους έχουμε ήδη κερδίσει 10 εκατ. σε οικονομικούς όρους. Είναι αστείο να το συζητάμε ακόμη και από οικονομικής πλευράς όταν λένε για ακριβές λύσεις, πόσο μάλλον από κοινωνικής, για τις ψυχές που χάνονται και τις οικογένειες που τραυματίζονται ανεπανόρθωτα, αναφέρει.

«Η χώρα μας πάσχει στην οδική ασφάλεια – Πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις άμεσα»

«Πρέπει να δώσουμε προσοχή στο άμεσο μέλλον στο εθνικό και επαρχιακό οδικό δίκτυο και το δίκτυο των αστικών οδών», επισημαίνει ο κ. Ηλιού και τονίζει πως παρά τη μείωση των νεκρών στην άσφαλτο, είναι λάθος να «πανηγυρίζουμε» για αυτό.

«Παλιότερα είχαμε 1.800 νεκρούς το χρόνο τώρα έχουμε γύρω στους 700 και όλοι πανηγυρίζουν για μείωση νεκρών. Είναι λάθος ο τρόπος που διαβάζουν τα νούμερα. Γιατί αν πούμε τι άλλαξε και μειώθηκαν είναι ότι μπήκαν οι αυτοκινητόδρομοι. Δεν άλλαξε τίποτα άλλο, Ούτε η νοοτροπία ούτε, το επαρχιακό οδικό δίκτυο, ούτε το αστικό. Εκεί έχουμε κατ’ αναλογία τα ίδια τροχαία ατυχήματα όπως παλιά», σημειώνει.

Το «όραμα μηδέν» που υιοθετούν άλλες χώρες

Σχολιάζοντας θέματα οδικής ασφάλειας καθώς και τις παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να γίνουν, η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης με γνωστικό αντικείμενο την οδοποιία, κ. Φωτεινή Κεχαγιά, επισημαίνει πως ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα είναι ο σωστός σχεδιασμός του οδικού δικτύου και ο εξοπλισμός του με τις κατάλληλες υποδομές.

«Όλο και περισσότερες χώρες τα τελευταία χρόνια υιοθετούν την έννοια της προσέγγισης του ασφαλούς συστήματος και το όραμα μηδέν στα εθνικά σχέδια σε ό,τι αφορά στην οδική ασφάλεια. Είναι μια διαφορετική φιλοσοφία προσέγγισης, η οποία ξεκινάει από την αποδοχή μιας ηθικής επιταγής, σύμφωνα με την οποία κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να σκοτωθεί ή να τραυματιστεί λόγω των τροχαίων ατυχημάτων. Αυτό δίνει μια κατεύθυνση στον σωστό σχεδιασμό, όχι μόνο οι χρήστες να είναι υπεύθυνοι που εμπλέκονται σε ένα τροχαίο, αλλά και αυτός που έχει σχέση με τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη συντήρηση του οδικού άξονα, έχει μια κοινή ευθύνη για την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας», αναφέρει η κ. Κεγαχιά μιλώντας στο thestival.gr.

Σύμφωνα με την ίδια, πάνω από τους μισούς θανάτους των τροχαίων ατυχημάτων καταγράφoνται εντός των αστικών κέντρων, ωστόσο, τονίζει πως ο δείκτης των πιο σοβαρών ατυχημάτων σε εθνικές και επαρχιακές οδούς είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερος.

«Τραγικό λάθος για την οδική ασφάλεια η έλλειψη υποδομών για κάθε μέσο στις πόλεις»

Εστιάζοντας στις μετακινήσεις εντός των αστικών κέντρων, η καθηγήτρια οδοποιίας του ΑΠΘ σημειώνει ότι η έλλειψη κατάλληλης υποδομής για όλα τα μέσα που κινούνται, διογκώνει το πρόβλημα.

«Στο αστικό περιβάλλον τα τελευταία χρόνια, πέρα από τα οχήματα, έχουμε πάρα πολλά εναλλακτικά μέσα μετακίνησης, όπως τα ποδήλατα, τα πατίνια, τα οποία έρχονται να κινηθούν στην ίδια υποδομή με τα αυτοκίνητα. Αυτό είναι ένα τραγικό λάθος για την οδική ασφάλεια. Κάθε μέσο πρέπει να έχει τον χώρο του, ένα οργανωμένο δίκτυο που θα κινούνται», αναφέρει αρχικά και προσθέτει:

«Στο αστικό περιβάλλον έχουμε πολλούς χρήστες ευάλωτους, και πολλά μέσα μετακίνησης που μπλέκονται στο ίδιο οδικό περιβάλλον. Αν δεν είναι οργανωμένο το οδικό δίκτυο, ο τρόπος που κινούνται αλλά και σαφείς οι ταχύτητες, τότε δημιουργείται πρόβλημα».

«Σημαντικό να είναι ιεραρχημένο και οργανωμένο το οδικό δίκτυο στα αστικά κέντρα»

Για τον λόγο αυτό, όπως λέει, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει αφενός διαχωρισμός της υποδομής για το κάθε μέσο, έτσι ώστε να ενισχυθεί η οδική ασφάλεια, αφετέρου να υπάρχει ιεράρχηση του οδικού δικτύου, έτσι ώστε να είναι ξεκάθαρο σε ποιους δρόμους η κυκλοφορία των οχημάτων θα γίνεται με πιο υψηλές ταχύτητες και σε ποιους με χαμηλότερες.

Σύμφωνα με την κ. Φωτεινή Κεχαγιά, είναι πολύ σημαντικό να βελτιωθούν οι υποδομές και να αποκτήσουμε «συγχωρητικούς δρόμους», σημειώνει όμως πως εξίσου μείζονος σημασίας είναι να υπάρχει ένας πολύ καλός μηχανισμός εκπαίδευσης των οδηγών αλλά και ελέγχου των παραβάσεών τους,

«Να αποκτήσουμε «συγχωρητικούς» δρόμους»

Την ανάγκη να βελτιωθούν άμεσα οι υποδομές προκειμένου να ενισχυθεί η οδική ασφάλεια και να «συγχωρούνται» όσο το δυνατόν περισσότερο τα ανθρώπινα λάθη,  εκφράζει και η πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς», κ. Βασιλική Δανέλλη- Μυλωνά.

«Οι οδηγοί κάνουν λάθη και θα συνεχίσουν να κάνουν λάθη. Οι υποδομές και η «συγχωρητική» υποδομή μπορούν να «συγχωρήσουν» τα λάθη αυτά. Αυτό άλλωστε μπορούμε να το δούμε και με την εξέλιξη των αυτοκινητόδρομων. Με την επέκταση τους βλέπουμε ότι έχουμε σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Σαφώς παίζει ρόλο και η ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα οδικής ασφάλειας, κάτι για το οποίο και εμείς προσπαθούμε καθημερινά. Ωστόσο και η εξέλιξη των υποδομών παίζει τον ρόλο της», δηλώνει στο thestival.gr η κ. Βασιλική Δανέλλη- Μυλωνά.

Όπως λέει η πρόεδρος του Ι.Ο.ΑΣ. «Πάνος Μυλωνάς», το μεγάλο πρόβλημα ως προς τις υποδομές εντοπίζεται στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, εκεί όπου σε πολλά σημεία δεν υπάρχουν σήμανση, διαγράμμιση, φωτισμός, φωτεινοί σηματοδότες ή ραντάρ ενώ και το οδόστρωμα είναι σε κακή κατάσταση και δεν συντηρείται.

«Με τη σωστή σχεδίαση των υποδομών, με τη χρήση τεχνολογιών και την απαραίτητη συντήρησή τους μπορούμε να αποκτήσουμε συγχωρητικούς δρόμους, οι οποίοι θα μπορούν να συγχωρούν λάθη και έτσι να έχουμε ενίσχυση της ασφάλειας, έτσι ώστε να μπορούμε να κυκλοφορούμε με ασφάλεια», τονίζει επίσης η κ. Βασιλική Δανέλλη- Μυλωνά.