Βία ανηλίκων: Τι πυροδοτεί τα περιστατικά και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί

«Όσο υπάρχουν βία και έγκλημα ενηλίκων στην κοινωνία θα υπάρχει και βία ανηλίκων» αναφέρει η ειδική Μαρία Αλβανού

Με τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων να σημειώνονται σχεδόν καθημερινά, η αναζήτησή των αίτιων που οδηγεί τα παιδιά σε συμπεριφορές ωμής βιαιοπραγίας και ο τρόπος αντιμετώπισης του φαινομένου αποτελεί το μέγα ζητούμενο.

Το σοκαριστικό περιστατικό με τον άγριο ξυλοδαρμό μιας 14χρονης από μια αγέλη συνομίληκων κοριτσιών στην Αθήνα και τα όσα είδαν το φως της δημοσιότητας μέσα από σχετικά βίντεο ήρθαν να αφυπνίσουν την κοινωνία ότι υπάρχει τεράστιο πρόβλημα. Τις τελευταίες ημέρες δε, εξελίσσεται στο Tik Tok ένα κυνήγι…μαγισσών με διάφορα βίντεο που αποκαλύπτουν στοιχεία από τις δράστιδες και ενθαρρύνουν σε πράξεις βίας.

Μάλιστα το αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας εξέδωσε ανακοίνωση επ΄αυτού αναφέροντας ότι «αναφορικά με την υπόθεση βιαιοπραγίας σε βάρος 14χρονης, στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος έχουν περιέλθει διάφορα βίντεο που έχουν αναρτηθεί σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Τα βίντεο αυτά παραβιάζουν τις διατάξεις περί προσωπικών δεδομένων, ενώ παράλληλα έχουν περιεχόμενο που ενθαρρύνει πράξεις βίας.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει ξεκινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα για την ταυτοποίηση των ατόμων που εμπλέκονται στο περιστατικό, καθώς και για την αποκάλυψη των στοιχείων των διαχειριστών των προφίλ που σχετίζονται με τις αναρτήσεις.

Τα ευρήματα της έρευνας διαβιβάζονται στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή, ενώ παράλληλα έχουν κινηθεί οι διαδικασίες ενημέρωσης της πλατφόρμας, με σκοπό την αφαίρεση των εν λόγω βίντεο».
Απρόσωπη κοινωνία, δυσλειτουργικές οικογένειες.

Στο μεγάλο ερώτημα ποιος ευθύνεται για όλη αυτή τη βία στους ανήλικους η εγκληματολόγος, ειδική σε θέματα Ασφάλειας -μέλος ερευνητικής ομάδας ITSTIME, Δρ. Μαρία Χρ. Αλβανού ότι τα αίτια σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά της εκάστοτε κοινωνίας ενώ τα παιδιά μαθαίνουν τη βία από τους ενήλικες.

«Η βία των ανηλίκων εμφανίζεται ως συμπεριφορά με διάφορους τύπους και δεν μπορεί να είναι μία η εξήγησή της. Τα αίτια της σχετίζονται και με χαρακτηριστικά της εκάστοτε κοινωνίας στην οποία εμφανίζεται το φαινόμενο. Παρόλα αυτά κοινό τρόπο ανάλυσης μπορούν να αποτελούν θεωρίες μάθησης της εγκληματικής συμπεριφοράς καθώς και κοινωνικού ελέγχου της συμπεριφοράς (ή καλύτερα της έλλειψής του). Τα παιδιά μαθαίνουν τη βία από τους ενήλικές και την αναπαράγουν. Τα βίαια πρότυπα συμπεριφοράς επηρεάζουν τα παιδιά, που μεγαλώνουν μέσα σε μια απρόσωπη κοινωνία, με διερρηγμένες κοινωνικές σχέσεις και συχνά δυσλειτουργικές οικογένειες (όπου η έλλειψη λειτουργικότητας δεν αφορά τη μορφή τους, αλλά το ότι δεν υπάρχει ορθή επικοινωνία, δεν καλλιεργείται στα παιδιά ενσυναίσθηση, δεν προάγονται υγιείς μορφές κοινωνικοποίησης και δεν υπάρχει ο ενεργά καθοδηγητικός και προστατευτικός ρόλος του γονέα να αποδομήσει το αφήγημα της βίας και να προσφέρει ως εναλλακτικό τρόπο ύπαρξης τον αμοιβαίο σεβασμό και τον διάλογο)» τόνισε στο thestival.gr η κ. Αλβανού.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ξεχωριστό ρόλο έχει το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα οποία έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα για τους ανήλικους που μετρούν τη ζωή τους μέσα από τα like της κάθε ανάρτησης τους.

«Σαφέστατα δεν μπορούμε να αγνοήσουμε σε κάθε περίπτωση τον ρόλο του Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έχουν δημιουργήσει καινούργια πραγματικότητα κοινωνικοποίησης για τους ανηλίκους: «Υπάρχουν» μέσα από τα «προφίλ» και η αποδοχή τους από τον περίγυρο τους γίνεται μέσα από τα «likes», για τα οποία είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα. Έτσι, συχνά η βία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη λειτουργική μετάδοση της θυματοποίησης διαδικτυακά για τα «likes». Και εδώ όμως, η χρήση αυτή του Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης καθρεφτίζει αυτή πολλών ενηλίκων και σε κάθε περίπτωση δείχνει έλλειψη καθοδήγησης από τους γονείς» επισήμανε η κ. Αλβανού.

Πως μπορεί να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο

Τα απανωτά περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων οδήγησαν την Πολιτεία στο να δημιουργήσει ακόμα και σχετική εφαρμογή για τα παιδιά με την επωνυμία safeYOUth η οποία έχει panic button για άμεση κλήση και ειδοποίηση της Αστυνομίας.

Όμως οι ρίζες του φαινομένου, της βίας των ανηλίκων δείχνουν να είναι βαθιές και όπως επισημαίνει η κ. Αλβανού δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με το ποινικό σύστημα αλλά με προγράμματα που βοηθούν τον ανήλικο να αποκτήσει ενσυναίσθησης των πράξεων του.

«Για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με διαφορετικές εκφάνσεις δεν μπορεί ο τρόπος αντιμετώπισης να είναι ένας. Επίσης δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει πρώτη γραμμή το ποινικό σύστημα, ειδικά σε σχέση με τον ανήλικο για τον οποίο ο καταλογισμός του δεν αναγνωρίζεται από τον νόμο (ορθά σύμφωνα και με την επιστήμη) ως του ενήλικα. Τα οποιαδήποτε μέτρα ποινικού χαρακτήρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι μορφές εγκλεισμού (όποιο όνομα και αν φέρουν) στους ανηλίκους, στην πράξη αποδεικνύεται να αποκρυσταλλώνουν την πορεία παραβατικότητας και στη συνέχεια εγκληματικότητας, στιγματίζοντας και χωρίς να δίνουν ευκαιρίες επανένταξης. Πρέπει τέτοιες επιλογές να είναι το τελευταίο βήμα και για πολύ σοβαρές πράξεις. Ένας καλός προσανατολισμός όμως είναι προγράμματα που βοηθούν το παιδί να αποκτήσει ενσυναίσθηση, να αντιληφθεί τη ζημία της προκληθείσας θυματοποίησης, που θα καλλιεργήσουν αίσθημα ευθύνης απέναντι στους άλλους» τόνισε και πρόσθεσε ότι και όσον αφορά τους γονείς το σύστημα πρέπει να δείξει λελογισμένη αυστηρότητα.

«Από την άλλη πλευρά το σύστημα οφείλει να δείξει λελογισμένη αυστηρότητα στους ενήλικες που αρνούνται ουσιαστικά τον γονεϊκό τους ρόλο και παραμελούν τους ανηλίκους, συχνά αν και γνωρίζουν την προβληματική συμπεριφορά των παιδιών τους και τη θυματοποίηση άλλων παιδιών. Όμως και εδώ το ποινικό σύστημα μόνο του δεν αρκεί και είναι αφελής η άποψη ότι απλά ένα πρόστιμο ή μια γενικότερα αυστηρότερη ποινή σε γονείς θα λύσουν το πρόβλημα της βίας των ανηλίκων. Όσο υπάρχουν βία και έγκλημα ενηλίκων στην κοινωνία θα υπάρχει και βία ανηλίκων. Και πρόκειται για κοινωνικά φαινόμενα που δεν είναι δυνατόν να αλλάξουν και να καταπολεμηθούν άμεσα και γρήγορα, με μαγικές λύσεις» κατέληξε.