Στη δημοσιότητα η αρχική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τι προβλέπουν τα 14 σημεία του μνημονίου

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αναμένεται να υπογράψουν την Παρασκευή μνημόνιο κατανόησης που θα προβλέπει παρατεταμένη εκεχειρία 60 ημερών, ώστε να δοθεί χρόνος για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

Το διαρρεύσαν σχέδιο, το οποίο φέρεται να αποτελείται από 14 σημεία, περιγράφει το πλαίσιο για αποκλιμάκωση, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, άρση μέρους των περιορισμών, συζητήσεις για κυρώσεις και δεσμεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ωστόσο, η εικόνα παραμένει θολή. Το περιεχόμενο του προσχεδίου δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ενώ ο Λευκός Οίκος έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι η διαρρεύσασα εκδοχή δεν αποτυπώνει απαραίτητα την τελική γλώσσα του πραγματικού μνημονίου.

Τα 14 βασικά σημεία του σχεδίου

1. Άμεσο τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα
   ΗΠΑ, Ιράν και οι σύμμαχοί τους δεσμεύονται για παύση των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου και του μετώπου στον Λίβανο.
2. Σεβασμός κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας
   Οι δύο πλευρές αναλαμβάνουν να μην παρεμβαίνουν η μία στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης.
3. Τελική συμφωνία μέσα σε 60 ημέρες
   Το μνημόνιο προβλέπει διαπραγματεύσεις για οριστική συμφωνία εντός δύο μηνών, με δυνατότητα παράτασης αν συμφωνήσουν και οι δύο πλευρές.
4. Άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ
   Η Ουάσινγκτον δεσμεύεται να άρει τον αποκλεισμό και να επιτρέψει την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας μέσα σε 30 ημέρες.
5. Επανεκκίνηση της εμπορικής κίνησης στον Ορμούζ
   Το Ιράν αναλαμβάνει να διασφαλίσει ότι τα εμπορικά πλοία θα κινούνται ξανά από και προς τον Περσικό Κόλπο στα προπολεμικά επίπεδα.
6. Ταμείο ανάπτυξης τουλάχιστον $300 δισ. για το Ιράν
   Το σχέδιο προβλέπει οικονομικό πρόγραμμα αποκατάστασης και ανάπτυξης για την Τεχεράνη, με χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, εφόσον τηρηθούν οι δεσμεύσεις.
7. Σταδιακή άρση κυρώσεων
   Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία, τις κυρώσεις κατά του Ιράν.
8. Ρητή δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο
   Η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι δεν θα παράγει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ τα ζητήματα του εμπλουτισμένου υλικού θα μεταφερθούν στην τελική συμφωνία.
9. Πάγωμα της κατάστασης μέχρι την τελική συμφωνία
   Το Ιράν δεν θα αλλάξει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα και οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν στρατιωτικά την παρουσία τους στην περιοχή.
10. Εξαιρέσεις για ιρανικό πετρέλαιο και πετροχημικά
    Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει άδειες για εξαγωγές ιρανικού αργού, πετροχημικών και σχετικών υπηρεσιών, όπως τραπεζικές, ασφαλιστικές και μεταφορικές.
11. Αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων
    Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή απελευθέρωση δεσμευμένων κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων του Ιράν.
12. Μηχανισμός εποπτείας της εφαρμογής
    Οι δύο πλευρές θα δημιουργήσουν μηχανισμό που θα παρακολουθεί την εφαρμογή της τελικής συμφωνίας.
13. Διαπραγμάτευση μετά την εφαρμογή κρίσιμων άρθρων
    Η έναρξη των συνομιλιών για την τελική συμφωνία θα συνδεθεί με την εφαρμογή βασικών σημείων για Ορμούζ, πετρέλαιο και παγωμένα κεφάλαια.
14. Έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
    Η τελική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Τι σημαίνει πολιτικά

Το σχέδιο δείχνει ότι η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν είναι ακόμη τελική ειρήνη, αλλά ένα μεταβατικό πλαίσιο αποκλιμάκωσης.

Η Ουάσινγκτον κερδίζει χρόνο, κρατώντας ανοιχτή την πίεση για το πυρηνικό πρόγραμμα. Η Τεχεράνη κερδίζει προοπτική οικονομικής ανάσας, μέσω πετρελαίου, αποδέσμευσης κεφαλαίων και πιθανής άρσης κυρώσεων.

Το πιο ευαίσθητο σημείο είναι το ταμείο των $300 δισ., το οποίο ήδη προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις, καθώς δεν είναι σαφές ποιος θα το χρηματοδοτήσει, με ποιους όρους και υπό ποιον έλεγχο.

Οι διατυπώσεις μπορεί να αλλάξουν, ο Λευκός Οίκος αμφισβητεί το ακριβές κείμενο που διέρρευσε και οι πιο δύσκολες αποφάσεις μεταφέρονται στην τελική συμφωνία.

Με άλλα λόγια, η κρίση μπαίνει σε παύση. Δεν τελειώνει.