Φιλόδοξο πρόγραμμα από τον Δήμο Καβάλας για τις Καμάρες

|
THESTIVAL TEAM

Οι Καμάρες, το εντυπωσιακό αυτό μεσαιωνικό υδραγωγείο, δεν είναι μόνο το πιο εμβληματικό μνημείο της πόλης και το πιο αναγνωρίσιμο αξιοθέατό της, αλλά αποτελεί κι έναν συμβολισμό για τους παλαιότερους: το πέρασμα από τον πάνω κόσμο στο κάτω, καθώς ανατολικότερα του μνημείου και στην έξοδο της πόλης βρίσκονται τα κοιμητήρια. Ο συμβολισμός αυτός όπως και πολλοί άλλοι, όπως ότι πολιτικός της δεκαετίας του 1950 υποσχόταν …να βάλει τζάμια στις Καμάρες, διατηρήθηκαν ως λαϊκές θυμοσοφίες μέχρι τις μέρες μας.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι οι Καμάρες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα και χρηστικότερα έργα της οθωμανικής περιόδους, αφού κατάφερε να μεταφέρει νερό από το βουνό και να υδροδοτήσει έτσι τη χερσόνησο της Παναγίας, την παλιά πόλη της Καβάλας, που μέχρι τότε ήταν ένας άνυδρος τόπος.

Γεγονός είναι ότι σήμερα οι Καμάρες έχουν χάσει πολύ από το ζωτικό τους χώρο. Το επιβλητικό υδραγωγείο, που επί αιώνες κυριαρχούσε στη συνολική εικόνα της πόλης, αλλά και στη ματιά όσων αντίκριζαν την πόλη από τα υψώματα του Αγίου Σίλα, σήμερα ασφυκτιά μέσα στις πολυκατοικίες και σταδιακά «εξαφανίζεται». Κάτω από τα πετρόχτιστα και εντυπωσιακά τόξα του περνούν οι δρόμοι που συνδέουν το κέντρο της πόλης με τις ανατολικές περιοχές της. Παρόλα αυτά, οι Καμάρες εξακολουθούν να είναι άρρηκτα συνυφασμένες με την ιστορία ενός πολύτιμου φυσικού αγαθού, του νερού, που για να φτάσει μέχρι την πόλη διένυε μια μεγάλη και δύσκολη διαδρομή.

Οι Καμάρες είναι το τελευταίο τμήμα ενός τεράστιου υδραγωγείου της πρώτης περιόδου της τουρκοκρατίας. Στις αρχές του 16ου αιώνα η άνυδρη χερσόνησος της Παναγίας υδροδοτήθηκε με τα νερά που πηγάζουν από την περιοχή του βορεινού οικισμού της Παλιάς Καβάλας. Το νερό διοχετευόταν στην πόλη μέσω ενός κτιστού επίγειου αγωγού μήκους 6,5 χιλιομέτρων. Ο υδραγωγός ξεκινούσε από πηγή που βρίσκεται σε υψόμετρο 400 μέτρων και είναι γνωστή ως «μάνα του νερού» ή «τρία Καραγάτσια», κατά τη διαδρομή του ακολουθούσε συνεχώς την κλίση του εδάφους και στις ρεματιές που διέκοπταν την πορεία του περνούσε πάνω από πέντε πέτρινες υδατογέφυρες, που είχαν κτιστεί γι’ αυτό το σκοπό.

Οι Καμάρες στη σημερινή τους μορφή αποδίδεται στον Ιμπραήμ πασά, βεζίρη του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Νομοθέτη. Κτίστηκαν μεταξύ 1520-1530, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν στην Καβάλα μεγάλα έργα υποδομής, που αποσκοπούσαν στην ανασυγκρότηση της πόλης, μετά την καταστροφή του 1391 και τη μακρά περίοδο εγκατάλειψης του οικισμού.

«Το επιβλητικό τοξωτό υδραγωγείο», επισημαίνει ο ιστορικός και συγγραφέας Κυριάκος Λυκουρίνος, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, «κατασκευάστηκε για να γεφυρώσει το χαμηλό μέρος που χωρίζει τη χερσόνησο της Παναγίας από τα απέναντι υψώματα. Έτσι το νερό έφτανε στην πόλη, συγκεντρωνόταν σε μεγάλη δεξαμενή και από εκεί διοχετευόταν στις δημόσιες κρήνες, στις δεξαμενές, στα λουτρά και στα ιδρύματα της πόλης».

«Οι διαδρομές του δικτύου ύδρευσης», σημειώνει ο κ. Λυκουρίνος, «και οι θέσεις όπου υπήρχαν κοινόχρηστες βρύσες υποδηλώνονται από τις παλιές ονομασίες μερικών τοποθεσιών ή οδών της χερσονήσου. Η πιο γνωστή κρήνη της πόλης, που εξυπηρετούσε τους ταξιδιώτες και τα άλογά τους βρισκόταν στο “κέντρο” της πόλης, κοντά στο τζαμί του Ιμπραήμ πασά (σημερινό ναό του Αγίου Νικολάου). Για σκάφη της είχε επιτύμβια επιγραφή της 35χρονης Ρωμαίας ιέρειας Cornelia Asprilia, την οποία τοποθέτησε εκεί ο ίδιος ο Ιμπραήμ πασάς γύρω στα 1530. Εκεί τη βρήκαν και την αντέγραψαν πολλοί περιηγητές στη διάρκεια τρεισήμισι αιώνων, από τον P. Belon το 1547 μέχρι τον E. le Camus το 1896. Σώζεται ακόμη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας».

«Το Υδραγωγείο», τονίζει ο κ. Λυκουρίνος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «υπήρξε έργο ζωτικής σημασίας για την Καβάλα. Το νερό έκανε τον οικισμό βιώσιμο, συνέβαλε στην ανάπτυξη των αστικών λειτουργιών του, στην εγκατάσταση νέων κατοίκων και στη μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του. Με δυο λόγια, υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για τη μεταμόρφωση της Καβάλας από ασήμαντο οικισμό σε μικρή πόλη. Τον ευεργετικό ρόλο του επισημαίνουν και οι περιηγητές της εποχής: Ο Γάλλος περιηγητής Pierre Belon αναφέρει στα 1547 ότι η Καβάλα ήταν στο παρελθόν έρημη και ακατοίκητη, αλλά λίγα χρόνια μετά την κατασκευή του Υδραγωγείου έγινε ένας “όμορφος και πολυάνθρωπος οικισμός”».

Πηγή: ΑΜΠΕ