Ερημώνει η ύπαιθρος και τα νησιά

Το δημογραφικό πρόβλημα επιταχύνει την ερήμωση της υπαίθρου και των μικρών νησιών, καθώς ο πληθυσμός συγκεντρώνεται σε λίγες αστικές περιοχές, ενώ οι γεννήσεις μειώνονται και οι προβλέψεις δείχνουν περαιτέρω συρρίκνωση έως το 2050

Του Αλέξανδρου Κασιμάτη

Είναι κοινώς παραδεκτό ότι το δημογραφικό είναι από τα σοβαρότερα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι η τάση συρρίκνωσης του πληθυσμού δεν πρόκειται να αναστραφεί τα επόμενα χρόνια και οι προβλέψεις είναι πως ο πληθυσμός της χώρας ως το 2050 θα μειωθεί σημαντικά, ενδεχομένως και κάτω από τα 9 εκατομμύρια κατοίκους. Οδηγούμαστε σε μια κοινωνία που θα έχει λιγότερους νέους ανθρώπους και η πλειοψηφία των Ελλήνων θα είναι μεγαλύτεροι των 65 ετών.

Τα στοιχεία των γεννήσεων δείχνουν ότι το σοβαρότερο πρόβλημα αντιμετωπίζει η νησιωτική Ελλάδα όπου αριθμητικά οι θάνατοι υπερτερούν αισθητά. Επιπλέον, όσο μικρότερο είναι το νησί τόσο μεγαλύτερο είναι το δημογραφικό πρόβλημα. Και αυτό είναι μια άλλη πτυχή του δημογραφικού προβλήματος, δηλαδή η ερημοποίηση της υπαίθρου και ειδικά των νησιών, λόγω της άνισης κατανομής του πληθυσμού στη χώρα.

Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) με αντικείμενο «Η εξαιρετικά άνιση κατανομή του πληθυσμού στον ελλαδικό χώρο», οι περιφέρειες του κεντρικού τομέα Αθηνών και της Θεσσαλονίκης αντιπροσωπεύουν μόνον το 2,8% της έκτασης της Ελλάδας, αλλά συγκεντρώνουν 2,09 εκατομμύρια κατοίκους που αντιστοιχούν στο 20,0% του συνολικού πληθυσμού. Βάσει της ίδιας έρευνας του ΙΔΕΜ, οι 10 πολυπληθέστερες από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες -οι 6 εκ των οποίων βρίσκονται στην Αττική- συγκεντρώνουν το 53% του πληθυσμού στο 12,8% της έκτασης της χώρας. Δηλαδή, παραπάνω από τους μισούς ‘Ελληνες κατοικούν στο 12,8% της έκτασης της χώρας. Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι ότι οι 10 Περιφερειακές Ενότητες με τον λιγότερο πληθυσμό, συγκεντρώνουν μόνον το 0,86% του πληθυσμού (89,9 χιλ.) στο 2,1% της επιφάνειας.

Πάντοτε κατά το ΙΔΕΜ και τον καθηγητή Βασίλη Παππά που δημοσίευσε τα συμπεράσματα, στους δέκα πολυπληθέστερους δήμους (Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πατρέων, Ηρακλείου, Πειραιώς, Λαρισαίων, Βόλου, Περιστερίου, Ρόδου και Ιωαννιτών) βρίσκεται συγκεντρωμένο το 21,0% του συνολικού πληθυσμού, δηλαδή 2,2 εκατομμύρια κάτοικοι. Το πρόβλημα είναι προφανές και από το στοιχείο πως το 80% του πληθυσμού διαμένει σε 710 από τους συνολικά 13.589 οικισμούς της χώρας.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο protothema.gr στις 8 Ιουλίου 2026