Η Βιοκλιματική Αναβάθμιση των Νεόκτιστων Σταυρούπολης Δήμου Παύλου Μελά ολοκληρώθηκε και η περιοχή που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο μεγάλους δημόσιους χώρους της Δυτικής Θεσσαλονίκης, το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά και το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, παραδίδεται αναπλασμένη στους πολίτες και τους επισκέπτες.

Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Παύλου Μελά είχε αποφασίσει ομόφωνα τον Αύγουστο του 2011, να συμμετέχει στο Πρόγραμμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής «Βιοκλιματικές Αναβαθμίσεις Δημόσιων Ανοιχτών Χώρων», ενώ τον Αύγουστο του 2013 το ΥΠΕΚΑ έδωσε το πράσινο φως για την αναβάθμιση της πλατείας Χρηματιστηρίου Δήμου Θεσσαλονίκης και των Νεόκτιστων Σταυρούπολης Δήμου Παύλου Μελά, καθώς τα δύο έργα εντάχθηκαν στο παραπάνω Πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ και το ΕΠΠΕΡΑΑ, με ενδιάμεσο φορέα το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Οι μελέτες εγκρίθηκαν με τις υπ’ αριθμ. 683/2011 και 625/2013 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Παύλου Μελά, καθώς και η αποδοχή των όρων του προγράμματος.

Έτσι αποφασίστηκε η βιοκλιματική αναβάθμιση της περιοχής 60.000 τετραγωνικών μέτρων που οριοθετείται από την οδό Γρηγόρη Λαμπράκη ως τη Θηβών και από την οδό Παναγή Τσαλδάρη ως την οδό Κώστα Κρυστάλλη.

Μια περιοχή κατοικίας χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων που δομήθηκε στην επέκταση ενός βασικού οικιστικού πυρήνα που υπήρχε από το 1912 με την εγκατάσταση προσφύγων στις περιοχές Πρόνοιας και Νεόκτιστων και που σήμερα παρουσιάζει έντονη επισκεψιμότητα και ροή πεζών και οχημάτων καθώς εκεί εδρεύουν υπηρεσίες του Δήμου (Τμήμα Πολεοδομικών Εφαρμογών της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών), σχολικές υποδομές (Δημοτικό, Γυμνάσιο, δύο Νηπιαγωγεία), Δημοτικός Βρεφονηπιακός σταθμός, αθλητικοί χώροι (γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ, τένις) και ο Ιερός Ναός Αγίου Ελευθερίου.

Ο προϋπολογισμός του έργου βάσει των τευχών δημοπράτησης ανέρχεται στα 2.798.705 ευρώ. Το έργο δημοπρατήθηκε στης 17 Δεκεμβρίου του 2013, με ανάδοχο εταιρεία την ¨Κ/Ξ Γ.ΔΙΤΣΑΣ & ΣΙΑ ΕΤΕ – ΤΣΙΑΠΑ ΕΛΕΝΗ¨ και ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2014, υπό την επίβλεψη της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Παύλου Μελά.

Δημήτρης Δεμουρτζίδης: ‘’Επένδυση στο περιβάλλον, βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών’’

Ο Δήμαρχος Παύλου Μελά Δημήτρης Δεμουρτζίδης επιθεώρησε τις εργασίες, συνομίλησε με κατοίκους, ενημερώθηκε για την πορεία του έργου, από τα υπηρεσιακά στελέχη του Δήμου και υπεύθυνους της αναδόχου εταιρείας και ανέφερε
τα εξής:

«Ο δημόσιος χώρος υποδέχεται αλλά και υπόκειται στα πάντα, αφορά όλους και όλα. Ο δημόσιος χώρος μπορεί να γίνει υπόθεση του καθενός. Πεδίο ισότιμης πρόσβασης αλλά και συνευθύνης όλων. Το έργο της Βιοκλιματικής Αναβάθμισης των Νεόκτιστων της Δημοτικής Κοινότητας Σταυρούπολης Δήμου Παύλου Μελά, που ψηφίστηκε από την προηγούμενη Διοίκηση και εκτελέστηκε μετά το Νοέμβριο του 2014, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα επένδυσης στο περιβάλλον, σε μια άλλη αισθητική, σε έναν άλλο τρόπο ζωής, με αναπλάσεις του κοινόχρηστου χώρου, νέες πεζοδρομήσεις, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, βιοκλιματικές δαπεδοστρώσεις, φυτεύσεις, αρδευτικό δίκτυο, φωτισμό, πέργκολες, συντριβάνι, εξοπλισμό δημόσιου χώρου. Παρεμβάσεις με υλικά φιλικά προς το περιβάλλον.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει χρέος να παράγει αποτελέσματα που διαρκούν στο χρόνο και όχι εφήμερες εντυπώσεις. Να αξιοποιεί τα πολύτιμα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την άνοδο του επιπέδου διαβίωσης των πολιτών και την προστασία του περιβάλλοντος. Καλούμαστε όλοι να αποδείξουμε ότι η σχέση των πολιτών με το δημόσιο χώρο δεν είναι πάντα στρεβλή. Προστατεύουμε τη γειτονιά μας και κάθε έργο που κάνει τη ζωή μας ακόμα καλύτερη».

Οι κυριότερες ωφέλειες του έργου

Οι κυριότερες ωφέλειες που θα προκύψουν από τις παρεμβάσεις είναι οι ακόλουθες:

-προστασία του Ευπαθούς Πληθυσμού κατά την περίοδο των θερμικών διαταραχών (θερμών επεισοδίων)
-μείωση της Ενεργειακής Κατανάλωσης των κτιρίων κατά τη θερινή και τη χειμερινή περίοδο
-βελτίωση αποστράγγισης και αποχέτευσης ομβρίων υδάτων της περιοχής
-ασφαλής φυσική προσβασιμότητα και λειτουργικότητα του δημόσιου χώρου
-μείωση του αστικού θορύβου και των ρύπων από την κίνηση οχημάτων
-ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας και επαφής των κατοίκων, ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και μείωση των κοινωνικών εντάσεων
-βελτίωση των κυκλοφοριακών συνθηκών της περιοχής
-μείωση της εγκληματικότητας στην υποβαθμισμένη περιοχή που παρουσιάζει έντονα κοινωνικά προβλήματα, ανασφάλεια και παραβατικότητα, λόγω της λειτουργίας μονάδας απεξάρτησης στο χώρο του Ψ.Ν.Θ.
-προσέλκυση επενδύσεων

Έργα – Παρεμβάσεις σε οδούς και πεζοδρόμια

Με τη δημιουργία δρόμων ήπιας κυκλοφορίας, την αύξηση του πλάτους των πεζοδρομίων και τη δημιουργία πεζόδρομων, περιορίζεται η χρήση των οχημάτων στην περιοχή και αποδίδεται λειτουργικός υπαίθριος χώρος στη κίνηση των πεζών. Δημιουργούνται συγκεκριμένες θέσεις στάθμευσης και φορτοεκφόρτωσης εμπορευμάτων.

Οι παρεμβάσεις αφορούν
-τη λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση των κύριων οδικών αξόνων της περιοχής, των οδών Λαμπράκη και Κρυστάλλη (θέσεις στάθμευσης, πεζοδρόμια βάση της ισχύουσας νομοθεσίας για την προσβασιμότητα)
-τη διαμόρφωση οδών ήπιας κυκλοφορίας για τις οδούς Σοφούλη, Παπαναστασίου, Όθωνος, Καβάφη, Βάρναλη, Τσαλδάρη, Παλαμά, με ή χωρίς στάθμευση ανάλογα με το πλάτος και τα εμπόδια που υπάρχουν
-την πεζοδρόμηση των οδών Σεφέρη, Σωκράτους, Ανώνυμης μεταξύ των οδών Σωκράτους και Παπαναστασίου και τμημάτων των οδών Κατράκη και Σικελιανού (από Λαμπράκη εώς Θηβών), με συνθήκες ασφάλειας για περίπατο, με τον κατάλληλο οδοφωτισμό, διαμορφώνοντας ένα δίκτυο πεζοδρόμων και σύνδεση της γειτονιάς με την ευρύτερη περιοχή
-την ανάπλαση της πλατείας Ακριτών με τη χωροθέτηση ενός συντριβανιού
-την ανάπλαση του κοινόχρηστου χώρου στη συμβολή των οδών Σωκράτους – Σεφέρη – Παπαναστασίου και Ανωνύμου (πάρκο Γαλαζούδη)
-τη διαμόρφωση της οδού Σεφέρη ως κεντρικού πεζόδρομου της περιοχής επέμβασης, που διασταυρώνεται με όλους τους δευτερεύοντες άξονες κίνησης πεζών ή και οχημάτων και λειτουργεί ως συλλεκτήριος πεζόδρομος και άξονας σύνδεσης της Σταυρούπολης προς τα δυτικά δια της υπόγειας διάβασης της οδού Λαγκαδά και της Πολίχνης προς τα ανατολικά.

Το δίκτυο οδοφωτισμού αναβαθμίζει αισθητικά την περιοχή, υπογειώνει το αντίστοιχο εναέριο δίκτυο δημοτικού φωτισμού, σε συνάρτηση και με την υπογείωση όλου του δικτύου από τη μεριά της ΔΕΗ στην οδό Λαμπράκη, καθώς και μελλοντικά στην ευρύτερη περιοχή.

Ο φωτισμός των πεζόδρομων επιλέχθηκε έτσι ώστε να είναι επαρκής για την ασφάλεια των πεζών και των οδηγών οχημάτων και να διασφαλίζει μεγάλη διάρκεια ζωής των εγκαταστάσεων, χαμηλό αρχικό κόστος αγοράς και τοποθέτησης, μικρή δαπάνη συντήρησης και φυσικά επίτευξη ενεργειακής οικονομίας.

Για τις παρεμβάσεις χρησιμοποιήθηκαν νέα υλικά φιλικά στο περιβάλλον (ψυχρά υλικά), με χαμηλό ενεργειακό περιεχόμενο και μειωμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην παραγωγή τους, ανθεκτικότητα στην έντονη χρήση, το πέρασμα του χρόνου και τους πιθανούς βανδαλισμούς, μειωμένες ανάγκης συντήρησης και μεγάλη διάρκεια ζωής (χρήση νέων υλικών για τις πλακοστρώσεις, τη διαμόρφωση οδών ήπιας κυκλοφορίας και την αναμόρφωση πεζοδρομίων, τοποθέτηση ψυχρών υλικών για την εδαφοκάλυψη και τα σκίαστρα). Ενδεικτικά αναφέρονται οι πλακοστρώσεις 9.145 τ.μ. κυβόλιθων και 1.850 τ.μ. κυβόλιθων τύπου Σύνθεσις, οι επιστρώσεις 3.440 μέτρων καινούργιων κράσπεδων, 550 μέτρα κράσπεδων κήπου, 1.430 τ.μ. τσιμεντοπλακών για βελτιστοποίηση θερμικών επιδόσεων εξωτερικού χώρου

Ο αστικός εξοπλισμός βελτιώνει τη λειτουργικότητα του χώρου και περιλαμβάνει πάνω από 140 καλαθάκια απορριμμάτων από ηλεκτροστατικά βαμμένη γαλβανισμένη λαμαρίνα, 63 φωτιστικά ύψους 8 μέτρων και 50 ύψους 4,8 μέτρων, παγκάκια από ξύλο καστανιάς, χαμηλά χυτοσιδηρά και μεταλλικά κολωνάκια για την παρεμπόδιση της παράνομης στάθμευσης επί των πεζοδρομίων, διασφαλίζοντας έτσι την απρόσκοπτη κίνηση των πεζών.

Τοποθετείται σήμανση για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας, τη γνωστοποίηση της κυκλοφοριακής οργάνωσης της περιοχής σε οδηγούς και πεζούς, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η εύρυθμη κυκλοφορία και η βελτίωση της οδικής ασφάλειας.

Νέα φύτευση, δίκτυο άρδευσης, παρτέρια, πέργκολες και Συντριβάνι

Η βιοκλιματική ανάπλαση της περιοχής, βασισμένη στις αρχές της αειφορίας, τις επικείμενες κλιματολογικές αλλαγές αλλά και τις τοπικές δημογραφικές συνθήκες, σχεδιάστηκε με κυρίαρχο στοιχείο τη φυτική βλάστηση και έλαβε υπόψη το υπάρχον φυσικό οικοσύστημα.

Με τη νέα φυτοτεχνική διαμόρφωση, βελτιώνεται και ενισχύεται το υφιστάμενο πράσινο, συμπληρώνεται η αρχιτεκτονική επέμβαση και αναδεικνύονται οι νέες διαμορφώσεις, βελτιώνεται το μικροκλίμα, δημιουργείται ένα ευχάριστο λειτουργικό περιβάλλον για κατοίκους και επισκέπτες. Φυτεύτηκαν 1.935 μεσογειακοί θάμνοι, πόες και αναρριχώμενα όπως μυρτιά, λαντάνα, αμπέλια, φωτίνια, δαφνοκέρασος, γιουνίπερος (Juniperus), τριανταφυλλιά νάνα, αγγελική νάνα, κυδωνίαστρα, υπέρικο, μαόνια, ναντίνα, πυξάρι, λεβάντα, λεβαντίνη, δεντρολίβανο, κενταύριο, γλυτσίνος και γιασεμί ρυγχόσπερμο. Πάνω από 200 δένδρα καλλωπιστικά, όπως βελανιδιά, σοφόρα, μέλια, κελτίς, σφενδάμι, δάφνη, μαγνόλια, αριά, νερατζιά, καλλωπιστική δαμασκηνιά, φλαμουριά, κερκίδα, λικιδάμβαρη, κέδρος.

Ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση του αρδευτικού συστήματος, με όλο τον απαραίτητο αρδευτικό εξοπλισμό (4.600 μέτρα νέου αρδευτικού δικτύου, 1.800 σταλάκτες αυτορυθμιζόμενοι, 5 υβριδικούς προγραμματιστές με 20 ηλεκτροβάνες για πλήρως αυτοματοποιημένο πότισμα).

Η κατασκευή 65 νέων φρεατίων αποστράγγισης και αποχέτευσης όμβριων υδάτων είναι καθοριστικής σημασίας για την αποφυγή πλημμυρικών φαινομένων λόγω της ιδιομορφίας του εδάφους της περιοχής (έντονη κατωφέρεια).

Εγκαταστάθηκαν τρεις πέργκολες και καθιστικά, στην οδό Λαμπράκη μπροστά στο Δημοτικό σχολείο και στους πεζόδρομους της Σικελιανού και Κατράκη, που είναι πολύ σημαντικές για την ανάπτυξη σχέσεων γειτονίας και κοινωνικής επαφής και δημιουργία σκιάς τους θερινούς μήνες.

Στη συμβολή των οδών Σεφέρη και Σοφούλη, το συντριβάνι πλήρως αυτοματοποιημένο, με καταρράκτη, θα λειτουργεί μέσω χρονοδιακοπτών.

Επίσης θα φέρει εξειδικευμένη ηλεκτρονική ομάδα επιτήρησης της έντασης του ανέμου (ανεμόμετρο) με χρονική καθυστέρηση, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται από μικρές και απότομες αυξομειώσεις του ανέμου.

Ζώνες απρόσκοπτης πορείας τυφλών και μέριμνα για ΑΜΕΑ

Δημιουργούνται ζώνες απρόσκοπτης πορείας τυφλών με σηματοδότηση από ειδικής διαμόρφωσης συμβατικές, μη ψυχρές πλάκες (1.720 τ.μ. πλάκες τυφλών), ενώ οι επιστρώσεις των δαπέδων διασφαλίζουν επιφάνειες ισόπεδες, συνεχείς, σταθερές, αντιολισθηρές και έχουν επιμελές αρμολόγημα για να μην επιβαρύνουν τη βάδιση και την κύλιση του αναπηρικού αμαξιδίου.

Πρότυπος χώρος γειτονιάς

Οι παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο της περιοχής των Νεόκτιστων μπορούν να λειτουργήσουν πιλοτικά και να ευαισθητοποιήσουν τους κατοίκους για τη διεκδίκηση ενός δημόσιου χώρου με προτεραιότητα στον πεζό, για μια νέα μορφή κινητικότητας στην πόλη και μείωση της χρήσης του αυτοκινήτου, με σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη.

Σε κοινωνικό επίπεδο εξασφαλίζοντας την απρόσκοπτη κίνηση όλων των κοινωνικών ομάδων του πληθυσμού, οι παρεμβάσεις αναβάθμισης του δημόσιου χώρου, περιορίζουν τις ανισότητες και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Ενοποιούν τη γειτονιά με τον υπόλοιπο αστικό ιστό και διευκολύνουν την ανάπτυξη της κοινωνικής ζωής των κατοίκων, συμβάλλοντας στην κοινωνική συνοχή και τη μείωση των κοινωνικών εντάσεων. Βελτιώνουν τις συνθήκες ασφάλειας της περιοχής και προάγουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Με την υλοποίηση του έργου αποδίδεται στους κατοίκους ένας χώρος λειτουργικά άρτιος και ασφαλής, περιβαλλοντικά βιώσιμος, αισθητικά αναβαθμισμένος, ένας πρότυπος χώρος γειτονιάς.