Περνώντας την είσοδο του Γεντί Κουλέ που έχει πανοραμική θέα την πόλη της Θεσσαλονίκης και περπατώντας προς την δεξιά πλευρά φτάνουμε στο εργαστήριο αρχαιοτήτων Επταπυργίου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης.

Εκεί, που άλλοτε ήταν η γυναικεία πτέρυγα των φυλακών, πλέον φιλοξενούνται οι εγκαταστάσεις ενός μικρού εργαστηρίου με εργαλεία, αρχαιότητες που ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια ανασκαφών και διασώθηκαν αλλά και ανθρώπους που έχουν σκοπό να τα επαναφέρουν, όσο αυτό είναι εφικτό, στην παλιά τους αίγλη.

Μάρμαρα, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά αμφορείς, που χρησιμοποιούταν ως φέρετρα, προτομές, αγγεία και νομίσματα τα οποία τοποθετούνταν στον τάφο μαζί με τον νεκρό είναι μερικοί από τους μικρούς «θησαυρούς» που κρύβει το εργαστήρι.

Το εργαστήριο άνοιξε σήμερα τις πόρτες του για το κοινό για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Συντήρησης στο πλαίσιο του εορτασμού των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και έτσι μαθητές, φοιτητές και μεγάλοι είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν, να γνωρίσουν τα αρχαία και να μάθουν ορισμένα από τα μυστικά του επαγγέλματος του συντηρητή.

genti1.jpg

Υπερώο του Ιερού Ναού της Αγίας Σοφίας

Ένα από τα αρχαία που φιλοξενεί αυτή την περίοδο το εργαστήρι είναι μάρμαρο από το υπερώο του Ιερού Ναού της Αγίας Σοφίας, το οποίο αφαιρέθηκε για να γίνει η ανάπλαση του χώρου και όταν ολοκληρωθεί η ανάπλαση θα είναι και επισκέψιμος ο πάνω χώρος του ναού.

Όπως εξηγεί στην ξενάγηση ο Χρήστος Κανέλης, συντηρητής αρχαιοτήτων εδώ και 27 χρόνια, τα μάρμαρα αφαιρέθηκαν διότι ήταν σπασμένα. Μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο για να καθαριστούν οι ρωγμές και τα σπασίματα και να γίνει η επανασύνδεση των κομματιών μέχρι να είναι πλέον ενιαίο. Στη συνέχεια, γίνεται ελαφρύ στοκάρισμα όπου είναι μεγάλες οι ρωγμές προκειμένου να ξανατοποθετηθεί στη θέση του.

Λίγο πιο δίπλα βρίσκεται ένα κομμάτι από ψηφιδωτό, που αφαιρέθηκε κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής και ανακαλύφθηκε στο πλαίσιο εργασιών για το χτίσιμο πολυκατοικίας. Αφαιρέθηκε με λεπίδες, μεταφέρθηκε στο εργαστήρι για να καθαριστεί το σαθρό του κομμάτι και να φύγουν οι αρμοί. Αφού καθαριστεί θα γίνει ένα αλουμινένιο τελάρο για να μην σκουριάζει, θα τοποθετηθεί από πάνω, στη συνέχεια θα μπει κονίαμα, το οποίο θα είναι φτιαγμένο με τα ίδια περίπου συστατικά και θα καθαριστεί η πρόσοψη.

genti4.jpg

genti7.jpg

Ο κ. Κανέλης έχει δουλέψει και στα ψηφιδωτά που αφαιρέθηκαν από τον σταθμό της Αγίας Σοφίας του μετρό κι τα οποία αναμένεται να επανατοποθετηθούν στην αρχική τους θέση  μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης.

Αμφορείς από παιδικό νεκροταφείο με οστά

Κατά τη διάρκεια ανασκαφής στην οδό Κάστρων ανακαλύφθηκε παιδικό νεκροταφείο που έφερε στο φως αμφορείς με οστά. Τα αγγεία που ήταν σπασμένα μεταφέρθηκαν στο εργαστήρι συντήρησης προκειμένου να συγκολληθούν και να επανέλθουν όσο  γίνεται στην προτεραία μορφή τους.

Genti5.jpg

genti6.jpg

Ψηφιδωτό και τοιχογραφία από τις ανασκαφές στο πλαίσιο εργασιών του μετρό

Το εργαστήρι φιλοξενεί ακόμη ψηφιδωτό από την τρίκλιτη κοιμητηριακή βασιλική, η οποία ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια εργασιών του μετρό στο σταθμό Συντριβάνι του Μετρό Θεσσαλονίκης αλλά και τοιχογραφία από τάφου που ήρθε στο φως από τις εργασίες στο σταθμό του Βαρδάρη.

Σημειώνεται ότι στις εργασίες για την απόσπαση των αρχαίων από το σταθμό της Αγίας Σοφίας συμμετείχαν και υπάλληλοι του συγκεκριμένου τμήματος.

genti12.jpg

genti13.jpg

«Στην απόσπαση των ψηφιδωτών που είχαν γίνει από τον σταθμό της Αγίας Σοφίας συμμετείχαμε και εμείς σαν τμήμα και συντονίζαμε τις εργασίες. Το μετρό έχει δική του ομάδα και εργαστήρια συντήρησης στο Καλοχώρι και τα ψηφιδωτά συντηρούνται εκεί. Έχει ολοκληρωθεί ένα μεγάλο μέρος της συντήρησής τους και πλέον βρίσκονται στο τελικό στάδιο», αναφέρει στο thestival.gr, η Προϊσταμένη του Τμήματος Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Μαρία Κυρανούδη.

«Τα αρχαία που έρχονται στο εργαστήριο είναι ευρήματα που έρχονται στο φως σε σωστικές ανασκαφές που κάνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης και έχουμε κομμάτια από διάκοσμο μνημείων ψηφιδωτά και τοιχογραφίες που δεν είναι δυνατόν να συντηρηθούν στη θέση τους, αποσπώνται και έρχονται εδώ για συντήρηση», εξηγεί η ίδια.

Εργασίες συντήρησης στην Αψίδα του Γαλερίου

Οι οκτώ συντηρητές του Εργαστηρίου εκτός από τις εργασίες που κάνουν στο εργαστήριο συντήρησης πραγματοποιούν εργασίες επί τόπου στα μνημεία, σωστικές επεμβάσεις και προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης. «Ολοκληρώθηκε πρόσφατα η συντήρηση των τοιχογραφιών του Καθολικού της Μονής Βλατάδων σε εφαρμογή εγκεκριμένης μελέτης  και προγραμματίζουμε καθαρισμό στα μαρμάρινα ανάγλυφα της αψίδας του Γαλερίου.  Περιμένουμε την τελευταία έγκριση από το υπουργείο και θα ξεκινήσουμε άμεσα», σημειώνει η Προϊσταμένη του Τμήματος Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης.

«Θα μου λείψει η δουλειά μου»

genti11.jpg

Ο Τηλέμαχος Ζιούτης εργάζεται στην Υπηρεσία 34 χρόνια. «Τώρα είναι ΕΦΑΠΟΘ, παλιότερα ήταν 9η Βυζαντινή Εφορεία Αρχαιοτήτων», εξηγεί μιλώντας στο thestival.gr.

Σε λίγο καιρό θα βγει στην σύνταξη και όπως λέει θα του λείψει η δουλειά του, θα κρατήσει όμως μαζί του αρκετές εμπειρίες. «Στο Βυζαντινό Μουσείο υπάρχουν τρεις αίθουσες με ταφικά στο Βυζαντινό Μουσείο, όλα αυτά πέρασαν από τα χέρια μου, όπως και οι δίδυμοι τάφοι στην Δημοσθένους, ο τάφος του Ευστοργίου στην Παναγία Φανερωμένη, συνόδευσα τον τάφο της Σουζάνα σε έκθεση σε Λονδίνο», λέει ο κ. Ζιούτης.

Αναπολεί, μάλιστα, μία ξεχωριστή περίπτωση όπου σε μια ανασκαφή σε τάφο στην Απολλωνιάδος «παιδευόμασταν πάνω από δύο ώρες να μην χάσουμε το μάτι του παγωνιού που ήταν πάνω στον τάφο. Τελικά τα καταφέραμε», προσθέτει με χαμόγελο.

«Η δουλειά μας δεν είναι εύκολη, είναι επικίνδυνη, χρησιμοποιούμε χημικά. Μία φορά λιποθύμησα μέσα σε τάφο έφτασα και μέχρι τον τάφο» θυμάται ο ίδιος.

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Συντήρησης αποτελεί μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Οργανισμών Συντήρησης (European Confederation of Conservator-Restorers Organisations - ECCO) και εορτάστηκε για πρώτη φορά το 2018 με ποικίλες εκδηλώσεις.

genti2.jpg

genti9.jpg

genti10.jpg

genti8.jpg