Οι ρύποι «πνίγουν» το κέντρο της Θεσσαλονίκης

Σε κλοιό ατμοσφαιρικών ρύπων ζουν οι Θεσσαλονικείς. Τα στοιχεία από τις έρευνες που έχουν γίνει για την κατάσταση του αέρα που αναπνέουμε στη Θεσσαλονίκη είναι αποκαλυπτικά και ανησυχητικά… Τα αιωρούμενα σωματίδια είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα και η ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται από όλους τους επιστήμονες και τις υπηρεσίες που κάνουν τις μετρήσεις πολύ επιβαρυμένη. Οι επιστήμονες συστήνουν τη λήψη άμεσων μέτρων.

Σειρά εισηγήσεων που θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο του 4ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας, που διοργανώνει το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ενωσης Ελλήνων Χημικών, στο διάστημα 18 – 20 Μαρτίου 2011, καταδεικνύουν την κατάσταση που επικρατεί.

Το βενζόλιο

Πέρα από τους γνωστούς ατμοσφαιρικούς ρύπους (αιωρούμενα σωματίδια, μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, διοξείδιο του θείου, όζον) υπάρχει και το βενζόλιο. Οι μετρήσεις που έγιναν από το Τμήμα Περιβάλλοντος του δήμου Θεσσαλονίκης (εργασία των κ.κ. Πετρακάκη, Κελέση, Τζουμάκα, Ζουμάκη, Κασσωμένου, Κανελλοπούλου, Τσακνιά και Κούτσαρη) από το 2005 δείχνουν ότι «τα επίπεδα βενζολίου στην περιοχή του κέντρου, σ’ έναν από τους μεγαλύτερους οδικούς άξονες της πόλης, ήταν 8,5 -με απόκλιση 2,4 μg/κ.μ.- (με όριο μέσης ετήσιας τιμής τα 5 μg/κ.μ.). Για την περιοχή της 25ης Μαρτίου παρα­τηρήθηκε μέση συγκέντρωση 2,7 (με απόκλιση 1,2 μg/κ.μ.). Οι μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις των πολύ μικρών αιωρούμενων σωματιδίων (PM 2,5) που μετρήθηκαν στο εμπορικό κέντρο της πόλης ήταν διπλάσιες από τη θεσμοθετημένη από την ΕΕ μέση ετήσια οριακή τιμή των 20 μg/κ.μ. Αντίθετα σε μια περιοχή αστικού υποβάθρου, στην Ανω Πόλη, οι μέσες ετήσιες τιμές ήταν στο επίπεδο του ορίου της ΕΕ».

Το κέντρο συγκεντρώνει κοκτέιλ ρύπων και έχει την πλέον επιβαρυμένη ατμόσφαιρα. «Οι μεταφορές είναι η σημαντικότερη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και έπονται η βιομηχανία και η θέρμανση. Την προβλη­ματική, χωροτα­ξική και κυκλο­φοριακή κατά­στα­­ση, σε ό,τι αφο­ρά το ατμοσφαιρικό περιβάλλον, επιβα­ρύνουν επιπρόσθετα η γε­ωμορφο­λογία, το μικρο­κλίμα και οι τοπι­κές μετεωρο­λογικές συν­θήκες. Το κέντρο της πόλης έχει μεγάλη επιβάρυνση από την κυκλοφορία, κατά πολύ μεγαλύτερη από την αστική περιοχή της ανατολικής Θεσσαλονίκης, όπου το κυρίαρχο στοιχείο είναι οι κατοικίες και οι δρόμοι με χαμηλότερο κυκλοφοριακό φόρτο», επισημαίνουν οι μελετητές.

Οπως σημειώνουν: «Οι συγκεντρώσεις του βενζολίου για τα χρονικά διαστήματα που πραγματοποιήθηκαν οι μετρήσεις εμφανίστηκαν αρκετά αυξημένες στο κέντρο της πόλης, ενώ στην ανατολική Θεσσαλονίκη ήταν κατά πολύ χαμηλότερες και στο μισό περίπου του ορίου των 5 μg/κ.μ. Οι μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις των ΡΜ 2,5 στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ξεπερνούν κατά πολύ το όριο των 20 μg/κ.μ., ενώ στην περιφέρεια βρίσκονται στην περιοχή του ορίου».

Το κυκλοφοριακό

Στην εργασία τους για τις πηγές από τις οποίες προέρχονται τα αιωρούμενα σωματίδια οι κ.κ. Αργυρόπουλος, Σαμαρά και Νικολάου ενοχοποιούν κυρίως το κυκλοφοριακό. Σε μετρήσεις που έκαναν σε δυο περιοχές (Ελευθέριο – Κορδελιό και πλατεία Αγίας Σοφίας) παρατηρούν ότι «η κυκλοφορία των αυτοκινήτων είναι σημαντική πηγή αιωρούμενων σωματιδίων και στις δύο θέσεις δειγματοληψίας, με συνολική μέση ετήσια συμμετοχή 23,3% στο Ελευθέριο Κορδελιό και 39% στην Αγία Σοφία. Από τα είδη κυκλοφορίας, μεγαλύτερη ήταν η συμμετοχή των πετρελαιοκίνητων οχημάτων (13,7% και 24,4%)».
Στην εισήγησή τους για τη σωματιδιακή ατμοσφαιρική ρύπανση από τις βιομηχανικές δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή Θεσσαλονίκης, οι κ.κ. Κακοσίμος, Κατσαρού και Ασσαέλ υπογραμμίζουν ότι «η μέση επιβάρυνση της ατμοσφαιρικής ποιότητας από αιωρούμενα σωματίδια, για τη διάρκεια της μελέτης (2003 – 2007), που προέρχονται από βιομηχανικές δραστηριότητες, κυμαίνεται από 30% στα δυτικά προάστια ώς 7% στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Οι συχνοί ασθενείς νοτιοδυτικοί άνεμοι προκαλούν υψηλότερες συγκεντρώσεις στις κατοικημένες περιοχές από ό,τι οι σπανιότεροι ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι». Οι κυριότεροι βιομηχανικοί ρυπαντές είναι 11 βιομηχανίες και τρία λατομεία, σχεδόν στο σύνολό τους στη βορειοδυτική πλευρά του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος.

Αστικά διόδια και αστυνόμευση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισήγηση των κ.κ. Δημητριάδου, Κούγκολου και Νάτσινα για τις δυνατότητες περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Θεσσαλονίκη με διαχείριση της κυκλοφορίας. Τονίζουν ότι «στο κέντρο της πόλης, όσο και να µειωθεί ο φόρτος, ο αριθµός των υπερβάσεων των αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ10) θα εξακολουθεί να ξεπερνά τα όρια της ΕΕ, λόγω του υψηλού υποβάθρου»!
Οι μελετητές παρατηρούν ότι τα ΡΜ10 παρουσιάζουν διαχρονικά µείωση περίπου 30%, αλλά εξακολουθούν να είναι σχεδόν δυο φορές πάνω από τα όρια. «Συγκριτικά µε άλλες πόλεις της ΕΕ, η Θεσσαλονίκη κατέχει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα ατµοσφαιρικής ρύπανσης, αφού οι συγκεντρώσεις των σωµατιδίων ξεπερνούν το µέγιστο επιτρεπτό όριο για περισσότερες από 200 ηµέρες το χρόνο», σημειώνουν.

Για την επίτευξη της απαραίτητης µείωσης της κυκλοφορίας, γίνονται προτάσεις εφαρµογής µέτρων διαχείρισης:

• Αύξηση της χωρητικότητας των δρόμων.
• Μείωση χρήσης ΙΧ και αύξηση χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς, με ενίσχυση του στόλου τους.
• Αυστηρή αστυνόμευση λεωφορειολωρίδων και γενναία επέκταση του δικτύου τους.
• Προτεραιότητα λεωφορείων στη σηματοδότηση.
• Συμπληρωματική λειτουργία λεωφορείων – μετρό (όταν αυτό λειτουργήσει).
• Μετά τη λειτουργία του μετρό: μείωση θέσεων στάθμευσης παρά την οδό, σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης, πλήρης απαγόρευση στάθμευσης σε σηματοδοτούμενους κόμβους.
• Αστικά διόδια: αρχικά στην περιοχή που οριοθετείται από τις οδούς Εγνατία, 3ης Σεπτεµβρίου, Νίκης, Κουντουριώτου και ένα τµήµα της 26ης Οκτωβρίου. Η περιοχή αυτή αποτελεί την πιο κρίσιµη περιοχή του κέντρου, διότι περιλαµβάνει πολλές χρήσεις γης και προσελκύει µεγάλο αριθµό επισκεπτών και µετακινήσεων όλη την ηµέρα.
• Ορθή χωροθέτηση των χρήσεων γης.

agelioforos.gr