ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΤΣΕΜΠΕΡΛΙΔΗ*

"Η κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων είναι μια πολυδιάστατη έννοια, την οποία δεν είναι εύκολο...

να αποσαφηνίσουμε. Επηρεάζει και τους τρεις πυλώνες της αειφόρου ανάπτυξης, δηλαδή τον οικονομικό, τον κοινωνικό και τον περιβαλλοντολογικό. Προσπαθώντας μια προσέγγιση θα λέγαμε ότι οι υπεύθυνοι επιχειρηματίες πρέπει να:

- Μεταχειρίζονται τους πελάτες τους, τους συνεργάτες τους και τους ανταγωνιστές τους με εντιμότητα και διαφάνεια.

- Ενδιαφέρονται για την υγεία, την ασφάλεια και γενικά την καλή κατάσταση των υπαλλήλων και των καταναλωτών.

- Παρακινούν το εργατικό δυναμικό τους, με εκπαίδευση και ανάπτυξη ευκαιριών.

- Ενεργούν ως «καλοί πολίτες» στις κοινωνίες όπου δραστηριοποιούνται.

- Σέβονται τις φυσικές πηγές και το περιβάλλον, χρησιμοποιώντας τα με αποτελεσματικότερο τρόπο, π.χ. οικολογικά.

- Παράγουν λιγότερα σκουπίδια και ατμοσφαιρική ρύπανση.

- Προστατεύουν τη φήμη της επιχείρησής τους, η οποία κινδυνεύει όταν χρησιμοποιούν παιδική εργασία ή προκαλούν περιβαλλοντολογικές καταστροφές.

Καθημερινή πρακτική

Οι καταναλωτές πιστεύουμε και απαιτούμε η κοινωνική ευθύνη να μην είναι μια επιλεκτική προσθήκη στην επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά μια καθημερινή και απαρέγκλιτη πρακτική. Σημαίνει πολύ περισσότερα από την καλή πρόθεση ή τη φιλανθρωπία και γι' αυτό πρέπει να ενσωματώνεται στην επιχειρηματική στρατηγική. Είναι ο μόνος τρόπος για να ελαχιστοποιηθούν τα αρνητικά και να μεγιστοποιηθούν τα θετικά αποτελέσματα από την επιχειρηματική δραστηριότητα, τόσο για τους επιχειρηματίες όσο και για τους καταναλωτές.

Η κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, έτσι όπως την εξετάζουμε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτελεί εθελοντική δράση των επιχειρήσεων. Η αυτορρύθμιση και η ρύθμιση με συνεργασίες θεωρούνται πιο ταιριαστά και αποτελεσματικά εργαλεία από την παραδοσιακή νομοθεσία. Στη Σύνοδο Κορυφής της Λισαβόνας, το Μάρτη του 2000, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έλαβαν μια αντιφατική απόφαση. Μίλησαν για το όραμα της Ευρώπης για το 2010, στοχεύοντας σε μια άκρως ανταγωνιστική και δυναμική, βασισμένη στη γνώση παγκόσμια οικονομία, ικανή να διασφαλίσει την αειφόρο ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Η Σύνοδος της Λισαβόνας έθεσε την Κοινωνική Ευθύνη των Επιχειρήσεων μέσα στη θεματολογία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κάνοντας έκκληση στις επιχειρήσεις να δείξουν την κοινωνική ευθύνη τους, όσον αφορά στις καλύτερες πρακτικές, τη διά βίου εκπαίδευση, την οργάνωση εργασίας, τις ίσες ευκαιρίες, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την αειφόρο ανάπτυξη.

Ο αποτελεσματικός συνδυασμός των τριών στόχων που τέθηκαν στη Λισαβόνα, η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, η κοινωνική συνοχή και η προστασία του περιβάλλοντος απαιτούν συντονισμένη στρατηγική, που θα σχεδιαστεί, θα εφαρμοστεί και θα εκτιμηθεί από πολλούς εταίρους. Βέβαια, η βασική ευθύνη ανήκει στις επιχειρήσεις. Αυτές δημιουργούν τον πλούτο, τις θέσεις εργασίας, την επάρκεια προϊόντων και υπηρεσιών για τους καταναλωτές. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να δημιουργήσουν και να διασφαλίσουν το κατάλληλο περιβάλλον και τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε οι επιχειρηματίες να εξαντλήσουν τη δημιουργικότητά τους, σε συνδυασμό με την κοινωνική και περιβαλλοντολογική τους ευθύνη.

Τα όσα συζητήθηκαν στη Λισαβόνα δε μας καλύπτουν ως καταναλωτές. Πιστεύουμε και παλεύουμε για την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η οποία θα διασφαλίζει τα ελάχιστα όρια κοινωνικής ευθύνης και θα θέτει τις απαιτήσεις, βασισμένη σε ένα ανεξάρτητο σύστημα επαλήθευσης, το οποίο θα έχει συναποφασιστεί από όλους τους εταίρους και δε θα έχει επιβληθεί από τη βιομηχανία.

Εκφράζεται, βέβαια, και ένας προβληματισμός από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ολη αυτή η ιστορία της κοινωνικής ευθύνης κοστίζει πολύ ακριβά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ίσως δεν μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις και τελικά σβήσουν από την αγορά, αφήνοντας το χώρο ελεύθερο για τα μεγαθήρια. Επειδή, λοιπόν, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να παραμείνουν στην αγορά, πρέπει να ενισχυθούν και οικονομικά και γνωσιολογικά, για να παίξουν σωστά το ρόλο τους και τέλος να επιβραβευτούν για τις καλές επιδόσεις τους.

Υιοθέτηση σήματος

Μάλιστα, οι ενώσεις καταναλωτών, για να προωθήσουν και να υποστηρίξουν τις καλές και υπεύθυνες πρακτικές από τις επιχειρήσεις, έχουν προτείνει ένα σήμα για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παράγονται, διακινούνται και φτάνουν στον καταναλωτή, έχοντας εκπληρώσει τις προϋποθέσεις της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων. Επιχειρήσεις, που βλάπτουν το περιβάλλον, χρησιμοποιούν παιδική εργασία, καταπατούν τα εργασιακά δικαιώματα ή τα δικαιώματα των καταναλωτών, δε θα παίρνουν αυτό το σήμα. Οι καταναλωτές θα ενημερωθούν για τη σημασία αυτής της σήμανσης, θα την αναζητούν και θα προτιμούν μόνο τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που είναι εγγυημένα με αυτό το σήμα.

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τα οφέλη που προκύπτουν για την επιχειρηματικότητα, για την ανταγωνιστικότητα (είναι και λύση - «απάντηση» στην ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο), για τους εργαζομένους, για το περιβάλλον και για τους καταναλωτές".

 

Άρθρο στον Αγγελιοφόρο

*Ο Ν. ΤΣΕΜΠΕΡΛΙΔΗΣ είναι πρόεδρος του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ)